Dathlu deucanmlwyddiant pont hanesyddol yn Sir Fynwy

Pont

Mae digwyddiadau wedi eu cynnal y ddwy ochr i Afon Gwy ddydd Sul er mwyn nodi dau gan mlwyddiant adeiladu pont hanesyddol gysylltodd Cymru a Lloegr.

Cafodd Pont Cas-gwent ei hadeiladu gan John Urpeth Rastrick ym 1816, a hon yw'r unig bont pump bwa o'i hoed sy'n dal i sefyll.

Chwaraeodd ran allweddol yn uno De Cymru a Gorllewin Lloegr, cyn i'r bont gyntaf dros Afon Hafren gael ei hagor ym 1966.

Ddydd Sul, fe fuodd yna ddramateiddiad o agoriad gwreiddiol y bont, wrth i swyddogion gwrdd hanner ffordd drosti.

Dywedodd Cadeirydd cyngor Sir Fynwy, Jim Higginson ei fod yn "achlysur hanesyddol".

"Rwy'n falch o gael bod yn rhan o'r seremoni i nodi 200 mlynedd ers adeiladu'r bont fendigedig hon. Rwy'n siwr y bydd yn ddiwrnod i'w gofio." meddai.

Image caption Dathliadau ar y bont hanesyddol

Cyn i'r bont haearn gael ei hadeiladu, roedd Sir Fynwy a Sir Gaerloyw wedi eu cysylltu gan bontydd pren ers rhyw 500 mlynedd.

Cafodd sylfaeni'r bont newydd eu gosod ym 1813 a thair blynedd yn ddiweddarach, agorodd y bont, a hithau wedi costio £17,850 i'w hadeiladu - tua £1.2m yn arian heddiw.

"Unwaith iddi gael ei chwblhau, hon oedd trydedd bont fwa haearn fwya'r byd, felly roedd yn gynllun mentrus ar y pryd", meddai aelod o gabinet cyngor sir Gaerloyw, Vernon Smith.

"Y llynedd, fe gyfrannon ni at atgyweirio a phaentio'r bont. Mae hi nawr yn edrych yn wych ar gyfer ei 200 mlwyddiant, a gobeithio y caiff ei defnyddio am 200 o flynyddoedd eto, a thu hwnt i hynny."

Image copyright John Burrows
Image copyright John Burrows