Cynlluniau niwclear angen dangos 'gwerth am arian'

Wylfa
Image caption Fe wnaeth gorsaf Wylfa gau ym mis Rhagfyr y llynedd

Mae angen i gynlluniau niwclear y dyfodol yng Nghymru ddangos gwerth am arian a chreu swyddi lleol, yn ôl grŵp o Aelodau Seneddol.

Dywedodd y Pwyllgor Materion Cymreig ei fod yn fodlon gyda diogelwch, ond eisiau mwy o eglurder am gostau.

Yn ôl y pwyllgor, dylai Wylfa Newydd ar Ynys Môn ond gael ei adeiladu os na fydd y trydan yn costio mwy na'r trydan o Hinkley Point yng Ngwlad yr Haf neu o ffynonellau adnewyddol.

Dywedodd cadeirydd y pwyllgor, David Davies: "Mae'n rhaid i'r costau yma gael eu gwneud yn gyhoeddus mewn ffurf sy'n hawdd ei ddeall."

Dywedodd llefarydd ar ran yr Adran Fusnes, Ynni a Strategaeth Ddiwydiannol y byddai gorsafoedd niwclear newydd yn cynnig "trydan diogel, glan a fforddiadwy" i'r wlad.

'Diffyg hyder' y cyhoedd

Fe wnaeth ASau gynnal ymchwiliad i'r potensial i greu ynni ar y ddau safle yng ngogledd Cymru.

Mae bwriad i adeiladu gorsaf newydd yn Wylfa, fyddai'n costio £8bn ac yn cyflogi 1,000, yn lle'r hen orsaf wnaeth gau ym mis Rhagfyr wedi 44 o flynyddoedd o weithredu.

Hefyd mae adroddiadau wedi awgrymu sefydlu math newydd o adweithydd bychan ar safle Trawsfynydd yng Ngwynedd, sydd heb fod yn weithredol ers 1991.

Fe wnaeth y pwyllgor gydnabod bod "diffyg hyder sylweddol gan y cyhoedd" mewn ynni niwclear, yn dilyn damweiniau fel yn Fukushima yn Japan yn 2011.

Image caption Delwedd arlunydd o safle arfaethedig Wylfa Newydd

Ond dywedodd Mr Davies bod ASau "yn fodlon gyda'r lefel o archwiliad" yn y diwydiant niwclear yn y DU, ac wedi eu "sicrhau bod y safonau diogelwch uchaf yn cael eu dilyn".

Ychwanegodd: "Mae'r cwestiynau hollbwysig sydd angen eu hateb cyn i ddatblygiad niwclear yn Wylfa a Thrawsfynydd fod yn ymarferol yn ymwneud â gwerth am arian ac effaith yn lleol.

"Rhaid i'r llywodraeth [y DU] brofi bod cost unrhyw ddatblygiad niwclear yn cael ei ddeall ac yn gystadleuol gyda ffynonellau adnewyddol.

"Mae'n rhaid i'r costau yma gael eu gwneud yn gyhoeddus mewn ffurf sy'n hawdd ei ddeall.

'Buddion lleol'

"Mae'n rhaid bod buddion amlwg i'r gymuned leol hefyd. Rhaid i fusnesau lleol fod yn rhan allweddol o'r gadwyn gyflenwi a chael digon o wybodaeth i alluogi i hynny ddigwydd.

"Rhaid i ni hefyd wneud y mwyaf o'r nifer fawr o weithwyr niwclear sydd eisoes yng Nghymru, a chynnig digon o hyfforddiant i ddatblygu'r genhedlaeth nesaf."

Mae pryderon am ymarferoldeb Wylfa Newydd wedi dod i'r amlwg yn dilyn trafodaethau am y pris y bydd y llywodraeth yn ei roi am ynni o orsaf arfaethedig Hinkley Point C.

Mae sawl cynllun ynni adnewyddol fel lagŵn Bae Abertawe hefyd yn dibynnu ar y pris yna, sy'n gweithio fel cymhorthdal i fuddsoddwyr drwy sicrhau pris uwch na'r farchnad arferol i fuddsoddwyr.

'Diogel, glan a fforddiadwy'

Dywedodd llefarydd ar ran yr Adran Fusnes, Ynni a Strategaeth Ddiwydiannol y byddai gorsafoedd niwclear newydd yn cynnig "trydan diogel, glan a fforddiadwy" i'r wlad.

Ychwanegodd bod y llywodraeth yn gweithio i sicrhau'r "cytundeb orau" ac y byddai'n rhaid i unrhyw gynlluniau newydd gynnig "gwerth am arian i'r trethdalwr".

"Rydyn ni'n disgwyl i gymunedau lleol weld buddion sylweddol o fuddsoddiad mewn niwclear newydd.

"Yr amcangyfrif yw y bydd economi gogledd Cymru yn elwa o £50m a channoedd o swyddi o ganlyniad i safle arfaethedig Wylfa."

Straeon perthnasol