Cwmwl dros ddyfodol Y Gwyll wedi Brexit?

Hinterland/Y Gwyll

Mae'r gyfres wedi ei gwerthu i 100 o wledydd ar draws y byd, ond yn ôl cynhyrchwyr Y Gwyll mae'n bosib na fyddai'r ddrama erioed wedi cael ei chynhyrchu heb gyllid gan yr Undeb Ewropeaidd.

Ac maen nhw'n rhybuddio y gallai unrhyw gyfresi arall yn y dyfodol gael eu peryglu gan benderfyniad Prydain i adael yr UE.

Mae'r rhaglen, sydd hefyd yn cael ei darlledu fel Hinterland yn Saesneg, yn dilyn DCI Tom Mathias wrth iddo ddatrys achosion o lofruddiaeth yn y canolbarth.

Mae tirwedd Ceredigion yn un o ser amlycaf y sioe.

Bydd dilynwyr yn gweld mwy o olygfeydd trawiadol a lleoliadau anghysbell yn y drydedd gyfres fydd ar S4C ym mis Hydref.

Image caption Bydd y cast yn ffilmio am bythefnos yn rhagor cyn cael seibiant

Mewn cyfweliadau ar set y rhaglen, dywedodd y cast a'r cynhyrchwyr fod cyllid yr UE wedi bod yn "hanfodol" i sicrhau bod y rhaglen yn cael ei chynhyrchu.

Derbyniodd y cynhyrchwyr £35,800 o gyllid i ddatblygu'r syniad gwreiddiol, a £398,700 gan gynllun EU MEDIA i gynhyrchu'r gyfres gyntaf.

Roedd hynny'n cynrychioli 15% o'r gost o wneud y gyfres.

Dywedodd yr actor Richard Harrington, sy'n chwarae rhan DCI Mathias: "Fyddai'r rhaglen fyth wedi cael ei chynhyrchu heblaw am gyllid yr UE."

Ac er gwaethaf llwyddiant y ddwy gyfres gyntaf, roedd dal angen grant Ewropeaidd o £398,700 o gronfa Ewrop Greadigol i wneud y drydedd gyfres.

Image caption Dechreuodd y gwaith o ffilmio'r drydedd gyfres yn Ionawr eleni

Dywedodd Ed Talfan, cynhyrchydd a chrewr Y Gwyll: "Fe ddywedwn i fod yr arian Ewropeaidd wedi bod yn hanfodol ar y gyfres gyntaf.

"Rwy'n amau falle ar y drydedd gyfres, oherwydd ein bod ni eisoes ar waith, efallai y byddem wedi gallu cael sgyrsiau fyddai wedi galluogi eraill i gyfrannu ychydig mwy.

"Ond yn sicr, gyda'r gyfres gyntaf roedd pawb wedi cyfrannu cymaint fedren nhw, ac roedd cyllid Ewropeaidd yn hanfodol.

"Ond gyda Brexit ar y gorwel, dyw hi ddim yn glir a fydd cynhyrchiadau Prydeinig yn gymwys ar gyfer y cyllid hwn yn y dyfodol, a allai fod yn fygythiad i ddyfodol Y Gwyll."

Image caption Dywedodd Ed Talfan y byddai cynhyrchwyr yn ystyried dros yr haf a ddylid cynnig cyfres arall i ddarlledwyr

Mae Hinterland/Y Gwyll wedi ei werthu i:

America, Awstralia (BBC Global), Denmarc (DR), Gwlad yr Iâ (RUV), Yr Iseldiroedd (KRO), Gwlad Belg, Ffrainc (DIZALE), Y Ffindir, Norwy (NRK), Seland Newydd.

Nododd papur diweddar gan y Cynulliad Cenedlaethol am yr hyn y bydd gadael yr UE yn ei olygu i Gymru fod Y Gwyll yn esiampl o lwyddiant cyllid yr UE ym myd cyfryngau Cymreig.

Byddai mynediad i gynlluniau a mentrau o'r fath yn y dyfodol yn ddibynnol ar ganlyniad y trafodaethau ynghylch gadael yr UE. Mae gwledydd eraill sydd ddim yn aelodau o'r UE, fel Gwlad yr Ia a Norwy, yn cael bod yn rhan o Ewrop Greadigol, ar y sail eu bod nhw'n cyfrannu'n ariannol.

Dywedodd cadeirydd Teledwyr Annibynnol Cymru, Iestyn Garlick: "Mae'n bosib y byddwn yn dal i fedru cael gafael ar arian. Yn fuan wedi Brexit mae na awyrgylch eithaf isel wedi bod, ond fe ddylie ni fod yn ymarferol a dweud, falle nad ydyn ni am fod yma, ond dyma lle'r ydym ni, beth am wneud i hyn weithio.

"Mae Norwy wedi gwneud yn dda iawn er nad ydyn nhw'n rhan o'r Undeb Ewropeaidd, a Gwlad yr Ia hefyd. Dyw hyn erioed wedi bod yn broblem iddyn nhw."

Image caption Mae hen safle Plas y Dolau/Highmead School ymysg y lleoliadau a welir yn nhrydedd cyfres Y Gwyll
Image caption Erbyn diwedd Awst, pan fydd y gwaith o saethu'r drydedd gyfres yn dod i ben, fe fydd 13 pennod o 90 munud wedi cael eu ffilmio

Dywedodd Mali Harries, sy'n chwarae rhan un o gydweithwyr DCI Mathias, DCI Mared Rhys, ei bod hi'n gobeithio y byddai'r drws i gynhyrchiadau Prydeinig ymgeisio am gyllid Ewropeaidd yn parhau'n agored:

"Rydw i jyst yn gobeithio y bydd Cymru'n parhau i edrych mas, i estyn allan i'r Undeb Ewropeaidd, i wledydd Ewrop, fel ein bod ni'n dal i gael ein derbyn fel rhan o'r ymdeimlad Ewropeaidd, fel bod cyllid yn gallu dod yn sgil hynny.

"Rwy'n gwybod bod rhan fawr o'r cyllid ar gyfer y rhaglen hon wedi dod o'r Undeb Ewropeaidd felly mae'n frawychus, ond gobeithio y gallwn gael hyd i ffordd ymlaen sy'n bositif ac y gall pobl ein derbyn ni a pharhau i'n cyllido ni, a pharhau i fod yn rhan o'r daith.

"Fe fyddwn i'n drist iawn i deimlo mai dyna fyddai diwedd y peth, ac y byddai cyllid yn cael ei dorri ac na fyddai'r gyfres yn cael ei gwneud. Byddai hynny'n drist iawn."

Bydd trydedd gyfres Y Gwyll yn cael ei darlledu ar S4C yn yr hydref, gyda'r bennod gyntaf ar Hydref 30. Bydd Hinterland ar BBC One Wales ddiwedd y flwyddyn.