Cyhoeddi enillydd Ysgoloriaeth Artist Ifanc yr Eisteddfod

Rhan o waith buddugol Gwenllian Llwyd Image copyright Eisteddfod
Image caption Rhan o waith buddugol Gwenllian Llwyd

Myfyriwr celf o Geredigion sydd wedi ennill Ysgoloriaeth Artist Ifanc Eisteddfdod Genedlaethol Sir Fynwy a'r Cyffiniau 2016, am fideo sy'n cyfleu'r golled yn niwylliant Cymru.

Enillodd Gwenllian Llwyd y wobr o £1,500 am waith sy'n cyfuno gwead o ddarluniau a chlipiau ffilm. Bwriad yr artist ifanc, sy'n byw yn Nhalgarreg, ger Llandysul, yw cwestiynu sut mae'r capeli yn ei hardal wedi mynd yn llai ac yn araf ddirywio.

"Un o fy mhrif ddylanwadau i'r prosiect oedd mynychu cyrddau fy nhad," meddai Gwenllian Llwyd.

"Gan ei fod yn weinidog, mi fues yn rhai o'i gyrddau â sylwi mai dim ond dau neu dri person oedd yn mynychu'r gwasanaethau…O ganlyniad cefais syndod ac roeddwn am dynnu sylw'r cyhoedd i'r newid yma - y newid i'r hyn a arferai fod yn normal wrth i bobl fynychu'r gwasanaethau yn y capel bob dydd Sul a chymdeithasu gyda'i gilydd. Mae hyn yn araf ddiflannu."

Image copyright Eisteddfod

Ynghyd â dilyn ei thad o amgylch ei wasanaethau er mwyn ffilmio a thynnu lluniau, bu Gwenllian Llwyd yn archwilio'r adeiladau, a chanolbwyntio ar eu dirywiad. Mae hefyd wedi nodi presenoldeb a gwedd yr aelodau sy'n mynd i'r capeli.

"Fy mhrif nod pan oeddwn i'n gwneud y ffilm yma," meddai, "oedd i bwysleisio a chyfleu colled sy'n amlwg yn niwylliant crefyddol, sydd wedi arwain at ddirywiad yn niwylliant Cymreig yn gyffredinol a'r iaith Gymraeg yn benodol."

Yn ôl un o'r detholwyr Anthony Shapland, roedd gallu technegol a chymhlethdod ffilm Gwenllian Llwyd yn arbennig: "Roedd ei ffilm 'Dirywiad a dadfeiliad'," meddai, "yn gosod golygfeydd ac elfennau acwstig yn haenau a dangosodd y cysylltiad clir rhyngddi hi fel gwneuthurwr ffilm a'r bobl a'r lleoedd y mae'n eu dogfennu, artist sydd â llygad gwneuthurwr rhaglen ddogfen.

Mae modd gweld 'Dirywiad a dadfeiliad' yn Y Lle Celf yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Y Fenni.

Mae Gwenllian Llwyd bellach yn fyfyrwraig yn Ysgol Celf a Dylunio Prifysgol Fetropolitan Caerdydd. Crewyd y ffilm pan oedd hi'n dilyn cwrs sylfaen yng Ngholeg Sir Gâr.

Image copyright Eisteddfod