HIV: Lefelau diagnosis uchaf ers 15 o flynyddoedd

HIV particles (pink) budding from the membrane of the host cell (blue). Image copyright Science Photo Library

Mae arbenigwyr iechyd yn dweud y dylid gwneud mwy i rwystro pobl rhag cael eu heintio gyda HIV, wrth i'r ffigyrau diweddara ddangos fod yr haint ar ei lefel uchaf yng Nghymru ers 15 mlynedd.

Roedd yna 189 o brofion positif yn 2014 yn ôl y ffigyrau diweddara sydd wedi eu rhyddhau.

Daw'r ffigyrau o glinigau sy'n ymdrin â chlefydau rhywiol.

Yn ôl arbenigwyr fe ddylai condoms gael eu rhoi yn rhad ac am ddim i'r bobl sydd yn wynebu'r risg uchaf, ac felly hefyd y cyffur Prep - prophylaxi.

"Mae yna lot fawr o stigma ac anwybodaeth yn bodoli," meddai Dr Olwen Williams, ymgynghorydd ac arbenigwr yn y maes yn Ysbyty Wrecsam Maelor.

"Mae angen strategaeth gref er mwyn atal hyn. Mae'r cyfan ynglŷn â gwneud yn siŵr fod gan bobl y modd i gael gwybodaeth, pa bynnag eu hoedran."

"Rydym yn targedu pobl mewn oedran arbennig ac yn rhoi gwybodaeth, ond yna yn anghofio amdanynt wrth iddynt fynd yn hŷn, ond maen nhw'n parhau i gael rhyw."

Fe wnaeth profion ar gyfer HIV gynyddu 48% o ran dynion a 34% o ran menywod rhwng 2012 a 1214.

Yn yr un cyfnod fe wnaeth y diagnosis o HIV gynyddu 65% o ran dynion a 37% o ran menywod.

Ond mae'r ffigyrau ar gyfer 2015 yn awgrymu y bydd y niferoedd, o ran pobl sydd wedi eu heintio, yn gostwng ychydig.

Dyfarniad llys

Dywed Dr Williams fod y cynnydd mwyaf ymhlith dynion hoyw.

Ychwanegodd fod yna nifer o resymau am hyn, gan gynnwys y cynnydd mewn profion, unigolion yn mynnu fod eu partneriaid yn cael eu sgrinio, a hefyd pobl sydd wedi bod â HIV am flynyddoedd ond eu bod newydd ddechrau gweld y symptomau.

Mae hi am weld y cyffur Prep yn cael ei ddosbarthu - cyffur sy'n gallu atal HIV.

Yn ddiweddar, yn dilyn achos yn yr Uchel Lys fe wnaeth ymgyrchwyr yn Lloegr ennill yr hawl i sicrhau fod y cyffur ar gael ar y gwasanaeth iechyd.

Mae'r Gwasanaeth Iechyd yn Lloegr wedi apelio yn erbyn y dyfanirad.

Ers y dyfarniad mae yna alwadau wedi bod ar Lywodraeth Cymru i ddosbarthu'r cyffur.

Dywedodd llefarydd y byddant yn edrych ar y dystiolaeth sydd ar gael.

"Nid ydym yn dweud y dylai pawb gael Prep, "meddai Dr Williams.

"Dwi ddim yn meddwl fod yna unrhyw un yn dweud hynny, sef ei fod ar gael i bawb. Mae o ar gyfer grŵp bach o bobl sy' mewn peryg."

"Mae'n hynod briodol fod Prep ar gael i'r bobl yma."

Dywedodd Zoe Couzens, o Iechyd Cyhoeddus Cymru fod y ffigyrau diweddar yn fater o bryder, ond ychwanegodd fod y ffigyrau yn dangos fod yna fwy o bobl yn derbyn triniaeth am glefydau rhyw.

Straeon perthnasol