Owen Smith yn galw am ohirio ras arweinyddiaeth Llafur

Jeremy Corbyn ac Owen Smith
Image caption Cafwyd dadl arweinyddol rhwng Jeremy Corbyn ac Owen Smith yng Nghaerdydd yr wythnos diwethaf

Mae Owen Smith wedi galw am ohirio ras arweinyddiaeth y Blaid Lafur, ar ôl i'r Uchel Lys ddyfarnu y dylai aelodau'r blaid sydd wedi ymuno ers mis Ionawr gael pleidlais.

Llwyddodd pum aelod newydd o'r blaid i herio penderfyniad y Pwyllgor Gweithredol Cenedlaethol (NEC) oedd wedi dweud nad oedd unrhyw aelodau a ymunodd ar ôl 12 Ionawr yn cael pleidleisio yn yr ornest.

Fe arweiniodd hynny at yr achos yn yr Uchel Lys, gyda'r aelodau yn honni eu bod wedi cael eu cau allan o'r broses yn anghyfreithlon gan y blaid.

Gallai'r dyfarniad diweddaraf nawr olygu bod gan hyd at 126,592 o aelodau newydd eraill hefyd yr hawl i bleidleisio.

Mae disgwyl i'r blaid apelio penderfyniad y llys, ac fe allai'r achos gael ei glywed ddydd Iau.

Mae Mr Smith, AS Pontypridd, yn herio'r arweinydd presennol Jeremy Corbyn ar gyfer y swydd.

'Gwrando cyn dewis'

Roedd disgwyl i bapurau pleidleisio'r etholiad arweinyddol gael eu hanfon i aelodau ar 22 Awst, a chyhoeddi canlyniad ar 24 Medi.

Ond yn dilyn dyfarniad y llys fe ddywedodd Owen Smith y dylid ailystyried yr amserlen hwnnw o ystyried faint o aelodau newydd allai fod yn gymwys i bleidleisio.

"Y Blaid Lafur yw'r arf mwyaf ar gyfer newid cymdeithasol sydd wedi'i weld yn y wlad yma erioed ac rydw i wastad wedi croesawu twf ein plaid ni a'r mudiad ehangach," meddai Mr Smith.

"Nawr fod gan lawer mwy o aelodau yr hawl i bleidleisio yn yr etholiad arweinyddol, rydw i heddiw yn galw am estyniad i'r amserlen fel bod pob aelod yn cael y cyfle i sgwrsio â Jeremy a minnau cyn gwneud eu dewis."

Corbyn i elwa?

Er nad yw'n amlwg eto pa effaith fydd pleidleisiau'r aelodau newydd yn ei gael ar y ras, mae cefnogwyr y ddau ymgeisydd wedi awgrymu mai Mr Corbyn sydd fwyaf tebygol o elwa.

Roedd aelodau newydd oedd ddim yn gymwys hefyd wedi cael cyfle byr rhwng 18 a 20 Gorffennaf i dalu £25 i gael yr hawl i bleidleisio, ac fe allai'r blaid nawr wynebu gorfod ad-dalu'r ffi honno.

Dywedodd yr Ustus Hickinbottom yn ei ddyfarniad bod "dealltwriaeth gyffredin" y byddai unrhyw aelodau oedd yn ymuno â'r blaid Lafur cyn gornest arweinyddol "yn gymwys i bleidleisio".

Wrth ymateb i'r dyfarniad dywedodd cyfreithiwr y pum aelod, Kate Harrison, ei bod hi'n "ddiwrnod da i ddemocratiaeth ac yn ddiwrnod da i fy nghleientiaid".

Dywedodd llefarydd ar ran y Blaid Lafur y bydden nhw'n "amddiffyn yn gadarn penderfyniadau'r Pwyllgor Gweithredol Cenedlaethol ar y mater hwn", ac yn ystyried y camau nesaf.