Sgwters a Quadrophenia

Mod

Pyncs, rocars a mods... Oeddech chi'n ddilynwr brwd o'r mathau yma o gerddoriaeth?

Mewn cyfres newydd ar BBC Radio Cymru, Wastad ar y tu Fas, bydd Rhys Mwyn yn sgwrsio gydag unigolion oedd yn ystyried eu hunain yn rhan o'r grwpiau cymdeithasol yma.

Mae rocars a phyncs o bosib yn hawdd i'w diffinio, ond beth yw mod?

Ai ffasiwn neu gerddoriaeth sydd yn bwysig iddyn nhw... ac os cerddoriaeth, pa gerddoriaeth?

Prynu beic Sting

Un peth mae Eifion 'Proff' Wyn o Gaernarfon yn difaru ei wneud yw gwerthu rhan o hanes lliwgar diwylliant ieuenctid Prydain. "Y peth oedd yn denu fi at fod yn Mod oedd y sgwters a rwy dal yn eu casglu nhw. Yn syth wedi i'r ffilm 'Quadrophenia' ddod allan, mi brynais i'r Vespa roedd Sting yn reidio yn y ffilm. Roedd o ar werth yn Llundain a wnes i fedru ei gael am £800.

"Ond dyn Lambrettas ydw i a felly ar ôl sawl blwyddyn wnes i benderfynu ei werthu, a wnaeth un o ffans mwya'r ffilm ei brynu am tua £600. Taswn i'n medru troi'n nhroed rownd mi fyswn ni'n cicio fy hun yn fy mhen ôl oherwydd rwan byddai'r sgwter werth tua £20,000!"

Image caption Sting yn 'Quadraphenia' yn Brighton ac Eifion 'Proff' Wyn ar yr un sgwter yn Scarborough

Cerddoriaeth y Mod?

"Dydw i ddim yn cyfri fy hun yn Mod rwan, gan bod fi'n rhy hen. Genre pobl ifanc ydy Mod ac oherwydd natur y ffasiwn os 'da chi'n hen ac yn gwisgo het porc pei, 'da chi'n tueddu i edrych yn stiwpid. Dwi'n gweld llawer yn gwneud hynny yn y ralis sgwter dwi'n dal i fynd iddyn nhw, a chwarae teg, pawb at y peth y bo', ond fyddwn i dal ddim yn gwisgo fyny fel Mod.

"Mae'n anodd pin-pointio'n union beth yw Mod. Mae rhai jest yn gwisgo'r dillad, â dim diddordeb yn y gerddoriaeth, mae rhai jyst am wneud gyda'r sgŵters... mae'n gymhleth.

"O ran cerddoriaeth mae'n dibynnu pryd gawsoch chi eich geni. Dwi'n 59 oed, felly Tamla Motown a hen jazz a blŵs y 60au oedd miwsig y Mods yn wreiddiol.

Cafodd ei gyfaill Ian 'Shamrock' Jones ei ddenu at y Mods yn hwyrach mewn bywyd.

"Ro'n i'n arfer byw'n ymyl drymiwr 'Y Ficar'. Nes i 'i glywed o'n chwarae stwff y 'The Jam' a mi nes i gymryd diddordeb yn syth yn y gerddoriaeth, felly i mi, y gerddoriaeth ddaeth yn gyntaf, a'r edrychiad a'r sgwters wedyn.

"Dwi'n be' maen nhw'n alw'n revivalist Mod, sef y Mods ddaeth i fodolaeth wedi 'Quadrophenia' ac yn ystod cyfnod 'The Jam'. O ran y dillad, roeddwn i'n bach o gymysgedd o Mod a skinhead, ac roedd y ddau beth bron yn morffio mewn i'w gilydd yn ein hardal ni, a felly'r sgwter a'r gerddoriaeth oedd yn ein hoelio ni fel Mods."

Image caption Ian 'Shamrock' Jones yn dal i ddathlu ar ei sgwter

Neidio ar y 'bandwagon'

Ond mae Eifion yn gwadu fod 'The Jam' yn perthyn i'r traddodiad Mod:

"Roedd grwpiau fel 'The Jam' yn rhyw fath o New Wave Mods... wnaethon nhw ddim ymddangos tan ar ôl i'r ffilm 'Quadrophenia' ymddangos yn 1979. Felly i mi miwsic Tamla Motown a jazzydy miwsic Mod go iawn."

"Mae llawer yn cymysgu Mods hefyd gyda phobl sydd yn hoffi Northern Soul, ond ddaethon nhw ddim mewn tan ar ôl y Mods gwreiddiol gyda sgŵters, felly maen nhw'n wahanol."

"Neidio ar y commercial bandwagon wnaeth 'The Who' yn ystod cyfnod gwreddiol y Mod. I ddechrau doedd 'The Who' ddim yn gwisgo fel Mods. Eu rheolwr wnaeth ddweud wrthyn nhw i wisgo siwtiau a thorri eu gwalltiau er mwyn reidio'r bandwagon Mod."

Image caption Rhai o Mods Gogledd Cymru yn Rhyl yn y 60au

Mae Shamrock yn cytuno ac yn gweld fod hanes hir a chymleth i'r teulu Mod ym Mhrydain:

"Mae Eifion 10 mlynedd yn hŷn na fi, felly roedd o gwmpas yn ystod cyfnod y 70au ac yn cofio'r cyfnod cynnar a felly o sbio nôl, mae dylanwadau jazz, Motown a Soul, a dyna pam mae pobl yn tueddu i gymysgu dilynwyr Northern Soul gyda Mods.

"Doedd gen i ddim parka ond ro'n i yn gwisgo crombie ddu wlân i fynd ar y sgŵter. Roedd gen i blazer ledr lwyd, tebyg i un oedd un o hogia 'The Jam' yn ei gwisgo ar glawr un o'u halbyms.

"I fi, mae Mod yn dal i ddylanwadu ar be' mae pobl yn ei wisgo heddiw. Pan briodais i, mi gafodd Mam clearout. Er bod y dillad gwreiddiol i gyd wedi mynd, dwi'n dal i wisgo'n debyg heddiw."

Image caption Rali sgŵter yn Llanfair ym Muallt

Wastad ar y tu fas, BBC Radio Cymru, Nos Wener, 12 Awst, 18:00

Hefyd ar y BBC