Clirio: Prifysgolion Cymru'n wynebu mwy o gystadleuaeth

Prifysgol Bangor
Image caption Mae'r broses Clirio bellach yn llawer mwy "cystadleuol", yn ôl Cyfarwyddwr Marchnata a Recriwtio Prifysgol Bangor

Mae prifysgolion Cymru wedi cyfaddef eu bod yn wynebu mwy o gystadleuaeth nag erioed eleni wrth geisio denu myfyrwyr drwy'r system Glirio.

Bydd miloedd o ddisgyblion yn cadarnhau eu llefydd ar gyrsiau addysg uwch ddydd Iau wrth iddyn nhw dderbyn eu canlyniadau Lefel A.

Mae disgwyl i fwy nag erioed hefyd ddefnyddio Clirio er mwyn dod o hyd i lefydd munud olaf ar ôl cael canlyniadau gwahanol i'r disgwyl, neu ar ôl newid eu meddyliau.

Mae'n system sydd wedi cael ei ddefnyddio'n helaeth gan nifer o brifysgolion Cymru, gyda rhai'n denu hyd at 20% o'u myfyrwyr drwy Clirio yn y gorffennol.

Ond mae pryder y gallen nhw nawr fethu â denu rhai o'r myfyrwyr mwyaf disglair wrth i fwy o brifysgolion yn Lloegr gystadlu amdanynt.

Yn ôl Cyfarwyddwr Marchnata a Recriwtio Prifysgol Bangor, Carys Roberts, mae disgwyl i'r wythnosau nesaf fod tipyn yn "fwy cystadleuol".

"Ers talwm roedd 'na dipyn o brifysgolion oedd wedi llenwi'u llefydd yn barod felly doedden nhw ddim yn recriwtio myfyrwyr drwy'r system Glirio," meddai wrth BBC Cymru Fyw.

"Ond y gwir erbyn hyn ydi bod pob prifysgol yn manteisio ar y system Glirio er mwyn denu mwy o fyfyrwyr, felly mae o yn bwysig i'r prifysgolion o ran cynyddu niferoedd myfyrwyr yn sicr."

Nifer ar gynnydd

Er bod y rhan fwyaf o ymgeiswyr llwyddiannus yn cael lle ym mhrifysgol eu dewis cyntaf, mae canran cynyddol yn defnyddio'r system Glirio - ble mae modd cyflwyno cais o'r newydd ychydig wythnosau yn unig cyn dechrau'r cwrs.

Yn 2011 roedd canran y myfyrwyr israddedig oedd wedi cael eu lle mewn prifysgol yn y DU ar ôl mynd drwy'r system Glirio yn 10.4%, ond erbyn 2015 roedd wedi cynyddu i 12.1% - y lefel uchaf erioed.

Image caption Mae nifer y myfyrwyr o Gymru sydd wedi cael lle drwy'r system Glirio ym mhrifysgolion y DU wedi cynyddu'n gyson dros y deng mlynedd diwethaf

Mae nifer y myfyrwyr o Gymru sydd yn canfod lle mewn prifysgol drwy Clirio hefyd wedi cynyddu'n gyson dros y pum mlynedd diwethaf, gan adlewyrchu'r patrwm ar draws Prydain.

Ond dyw'r un darlun ddim wedi'i adlewyrchu ymysg prifysgolion Cymru - ar ôl derbyn 3,650 o fyfyrwyr rhyngddyn nhw drwy Clirio yn 2011, roedd y lefel hwnnw wedi gostwng i 3,085 erbyn 2015.

Image caption Ar y llaw arall, mae nifer y myfyrwyr mae prifysgolion Cymru yn derbyn drwy'r system Glirio bellach yn is nag yr oedd yn 2011

Prifysgol Aberystwyth yw un o'r rheiny oedd wedi gweld nifer y myfyrwyr oedd yn dod drwy'r system Glirio yn cynyddu flwyddyn ar ôl blwyddyn, tan iddo ostwng yn 2015.

Ac fe gyfaddefodd dirprwy is-ganghellor y brifysgol, Rhodri Llwyd Morgan, bod y gystadleuaeth gynyddol wedi cynyddu'r pwysau ar sefydliadau Cymru i wneud mwy i ddenu darpar-fyfyrwyr.

"Mae'n ymgyrch flwyddyn gyfan mwy neu lai o safbwynt codi proffil prifysgol, o safbwynt mynd allan i ysgolion i genhadu [a chynnal] diwrnodiau agored," esboniodd.

"Mae wedi golygu bod mwy o bwyslais ar y gwaith hynny i fod yn waith cydol y flwyddyn."

'Dewis i fyfyrwyr'

Fe gyfaddefodd prifysgolion Abertawe a Met Caerdydd eu bod hwythau wedi gweld gostyngiad bychan yn nifer yr ymgeiswyr Clirio llwyddiannus yn ddiweddar, yn unol â'r patrwm cyffredinol ar draws Cymru.

"Mae mwy o gystadleuaeth wedi bod o fewn addysg uwch ym Mhrydain ers cyflwyno ffioedd uwch a llacio'r cyfyngiad ar niferoedd yn Lloegr," esboniodd llefarydd ar ran Met Caerdydd.

"Mae hyn wedi arwain at gynnydd yn y nifer o sefydliadau sydd yn cymryd rhan yn y broses Glirio gan obeithio cael y nifer mwyaf o fyfyrwyr posib."

Dywedodd prifysgolion Caerdydd a Glyndŵr nad oedd patrwm amlwg wedi bod yn eu ffigyrau nhw dros y pum mlynedd diwethaf, a dyw prifysgolion Bangor a De Cymru ddim wedi datgelu'u ffigyrau.

Yn ôl arolwg diweddar gan UCAS, y corff sydd yn gyfrifol am geisiadau i gyrsiau addysg uwch, roedd 92% o fyfyrwyr aeth drwy'r broses Glirio yn hapus â'u dewis o brifysgol.

Image caption Mae diwrnod canlyniadau Lefel A yn draddodiadol yn ddechrau ar gyfnod prysur i brifysgolion a'r system Glirio

Ac mae'r sefyllfa bresennol yn golygu bod gan fyfyrwyr fwy o ddewis bellach a bod "meddylfryd" pobl am y system Glirio wedi newid, meddai Carys Roberts.

"Blynyddoedd yn ôl roedd o'n cael ei weld fel rhyw ddrws cefn, neu rhywbeth byddai rhywun ddim yn fodlon iawn cyfaddef eu bod nhw'n defnyddio'r system Glirio i ddod o hyd i le mewn prifysgol," esboniodd.

"Roedd o'n tueddu i fod yn ffordd i rywun oedd ddim wedi gwneud cystal neu ddim wedi cyrraedd y nod o ran eu dewis cyntaf.

"Ond mae hynny wedi newid erbyn hyn. Mae myfyrwyr yn ei weld o unai fel cyfle cyntaf i'r rheiny sydd yn aros am eu canlyniadau ac wedyn yn defnyddio'r system Glirio i ffeindio lle, neu mae 'na bob math o amgylchiadau pam fuasai rhywun eisiau defnyddio'r system Glirio hyd yn oed os ydyn nhw wedi gwneud cais yn y lle cyntaf."