Archesgob Cymru Dr Barry Morgan i ymddeol yn 2017

Barry Morgan Image copyright Yr Eglwys yng Nghymru

Bydd Archesgob Cymru, y Dr Barry Morgan yn ymddeol y flwyddyn nesaf.

Mae'r Dr Morgan wedi bod yn y swydd ers bron i 14 o flynyddoedd, ac yn esgob ers 24 o flynyddoedd.

Bydd yn ymddeol ar ei ben-blwydd yn 70 oed ddiwedd Ionawr.

Cafodd Dr Morgan ei ddisgrifio fel "gwas rhyfeddol" gan Archesgob Caergaint, Justin Welby ac fe ddywedodd y Prif Weinidog Carwyn Jones ei fod wedi gwneud "cyfraniad enfawr" i fywyd yng Nghymru.

Wrth gyhoeddi ei ymddeoliad dywedodd Dr Morgan, a gollodd ei wraig Hilary i ganser yn gynharach eleni: "Bu'n fraint enfawr gwasanaethu fel Archesgob Cymru ac Esgob Llandaf ac i wneud hynny mewn cyfnod mor bwysig ym mywyd Cymru.

"Bu'n daith lan a lawr ond drwy'r cyfan cefais fy nghynnal a fy ysbrydoli gan y bobl rwy'n cwrdd â nhw ddydd ar ôl dydd, sy'n byw cariad Duw ym mhob rhan o Gymru drwy eu hymrwymiad ac ymroddiad i'w heglwysi a chymunedau.

"Hoffwn ddiolch i bawb sydd wedi fy nghefnogi, rhannu a fy nghynnal yn fy ngweinidogaeth dros y blynyddoedd, yn arbennig ers marwolaeth Hilary - bu'n anodd dioddef colli ei chariad, ei hanogaeth a'i chyfeillgarwch.

"Dros y blynyddoedd gwelais Cymru yn tyfu mewn hunanhyder fel cenedl ac rwy'n awr yn obeithiol iawn y caiff hyn ei feithrin a'i gyfoethogi gyda chefnogaeth barhaus yr Eglwys yng Nghymru."

Ordeinio menywod

Bydd Dr Barry Morgan hefyd yn ymddeol o'i rôl fel Esgob Llandaf ym mis Ionawr, ar ôl gwasanaethu yn y swydd honno ers 17 mlynedd.

Cyn hynny fe fu'n Esgob Bangor am saith mlynedd, ac mae hefyd yn Ddirprwy Ganghellgor ar Brifysgol Cymru.

Cafodd y gŵr o bentref Gwaun-Cae-Gurwen ei ethol yn 12fed Archesgob Cymru yn 2003, wedi i Dr Rowan Williams gael ei benodi'n Archesgob Caergaint.

Dywedodd yr Eglwys yng Nghymru bod Dr Morgan wedi hyrwyddo llawer o newidiadau yn ystod ei gyfnod fel Archesgob gan gynnwys newid yn ei chyfraith i alluogi ordeinio menywod fel esgobion, a gweithredu strategaeth newydd Golwg 2020 er mwyn helpu'r eglwys i dyfu a ffynnu.