Darganfod darnau o gwch o Oes y Cerrig yn Nhrefynwy

cwch hir Image copyright Cymdeithas Archeolegol Trefynwy

Mae darnau o gwch hir o Oes y Cerrig wedi cael eu darganfod ar safle adeiladu yn Nhrefynwy.

Fe ddefnyddiodd gwyddonwyr broses dyddio carbon i amcangyfrif bod y gweddillion yn dyddio yn ôl i'r flwyddyn 3210CC.

Roedd gwaith adeiladu yn cael ei wneud ar ddatblygiad o 470 o dai pan wnaethpwyd y darganfyddiad.

Mae gweddillion o'r Oes Efydd wedi cael eu canfod yn yr ardal yn y gorffennol, ond fe ddywedodd archeolegwyr eu bod nhw wedi'u synnu pan awgrymodd canlyniadau'r profion bod pren derw'r cwch yn llawer hŷn na hynny - dros 5,000 o flynyddoedd oed.

"Mae nodweddion wedi'u torri arni sydd yn awgrymu ei fod yn gwch cymhleth, ac un allai fod yn unigryw o fewn archeoleg forol," meddai'r archeolegydd Steve Clarke.

Image copyright Cymdeithas Archeolegol Trefynwy
Image caption Cafodd yr archeolegwr Steve Clarke ei synnu â pha mor hen oedd gweddillion y cwch

"Gan ein bod ni wedi dod o hyd i aneddiad cyfoethog o'r Oes Efydd ychydig gaeau i ffwrdd roedden ni'n meddwl y byddai'n gweddillion yma yn dod o'r Oes Efydd. Roedd hi'n syndod mawr pan ddaeth y dyddiadau nôl fel rhai dwywaith yn hŷn."

Mae'r safle ble cafwyd hyd i weddillion y cwch ar ymyl llyn hynafol gafodd ei chreu gan Oes yr Ia, oedd yn gorchuddio llawer o ardal Trefynwy ar y pryd.

Dwy flynedd yn ôl fe ddaethpwyd o hyd i weithfeydd adeiladu cychod hynafol posib, yn ogystal â gweddillion hen grannog.