AC Plaid Cymru yn herio Llywydd y Cynulliad Elin Jones

Cynulliad

Mae un o Aelodau Cynulliad Plaid Cymru wedi beirniadu'r Llywydd Elin Jones am ei hymdriniaeth o sylwadau ag ymddygiad aelodau yn y Siambr.

Dywedodd Neil McEvoy bod y Prif Weinidog wedi'i "sarhau a chrechwenu" ato yn siambr y Senedd, ond nad oedd y Llywydd wedi ymyrryd.

Daeth hynny wedi i Elin Jones ysgrifennu llythyr ato'n ei rybuddio i beidio â'r thorri rheolau ynghylch gofyn cwestiynau yn y Cynulliad.

Roedd Mr McEvoy, sydd yn AC dros ranbarth Canol De Cymru, wedi ceisio holi'r Prif Weinidog sawl gwaith ynglŷn â lobïo ym Mae Caerdydd.

Ond roedd Carwyn Jones wedi ymateb i'r ymholiadau wrth ddweud bod AC Plaid Cymru yn "byw mewn byd ffantasi".

Holi am lobïo

Cafodd y llythyrau rhwng Mr McEvoy a Ms Jones, a anfonwyd ym mis Gorffennaf, eu rhyddhau dan y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth. Mae Comisiwn y Cynulliad wedi gwrthod â gwneud sylw.

Ar 8 Gorffennaf fe gwynodd Mr McEvoy wrth Ms Jones bod cwestiwn yr oedd wedi bwriadu'i ofyn yn ystod Cwestiynau'r Prif Weinidog - "Oes yna ddiwylliant o dalu i gael dylanwad ar weinidogion Cymreig ym Mae Caerdydd?" - wedi cael ei wrthod ganddi.

Image copyright Plaid Cymru
Image caption Roedd Neil McEvoy yn un o'r Aelodau Cynulliad newydd gafodd eu hethol eleni

Dywedodd ei fod felly wedi gorfod aralleirio ei gwestiwn, gan ychwanegu: "Os yw sesiynau eraill Cwestiynau'r Prif Weinidog yn arwydd o unrhyw beth, fe fyddwch chi'n caniatáu iddo grechwenu, sarhau a pheidio ag ateb fy nghwestiynau atodol mewn unrhyw fodd.

"Gan eich bod chi'n newydd i rôl y Llywydd, gofynnaf i chi ystyried sut i atal hyn rhan digwydd."

Ar 12 Gorffennaf fe wnaeth Neil McEvoy gyhuddo Carwyn Jones o beidio â chredu mewn "llywodraeth agored" am nad oedd canllawiau na chofrestr ar gyfer lobïwyr yn bodoli.

Mynnodd y Prif Weinidog nad oedd ganddo "unrhyw beth" i'w guddio ac nad oedd lobïwyr masnachol yn dylanwadu ar weinidogion.

Rhybudd gan y Llywydd

Mae Elin Jones wedi rhybuddio Mr McEvoy fodd bynnag ynglŷn â'i ymddygiad yn y Cynulliad ar fwy nag un achlysur, ac fe ddywedodd mewn llythyr yn ymateb iddo fod disgwyl iddo ofyn ei gwestiynau atodol pan oedd yn cael ei alw.

Dywedodd wrth Mr McEvoy "na all yr ymddygiad yma barhau" ac y byddai hi'n "gosod sancsiynau os ydych chi'n parhau i anwybyddu'r rheolau a gweithdrefnau hyn".

Image caption Dim ond ers mis Mai y mae AC Ceredigion, Elin Jones wedi bod yn Lywydd

Mewn ymateb hwyrach i Ms Jones, dywedodd Mr McEvoy y byddai'n derbyn y cynnig o hyfforddiant ar safonau, ac fe ddywedodd wrth BBC Cymru bod ganddo'r "parch uchaf" tuag at y Llywydd.

Ychwanegodd llefarydd ar ran y Prif Weinidog bod Mr McEvoy wedi "iselhau ei hun yn ystod trafodaethau yn Siambr y Cynulliad" a'i bod hi'n "galonogol" ei fod wedi cytuno i dderbyn hyfforddiant.