Arbrawf yn gweld defaid 'trydan' ar gaeau'r gogledd

dafad
Image caption Nid cynffon gyffredin mohoni

Mae praidd o ddefaid mewn cae yn olygfa gyffredin yn y rhan yma o'r byd - ond anaml mae 'defaid trydan' yn eu plith.

Dyna'n union sydd yn un o gaeau Prifysgol Bangor, ble mae dau faharen ffug yn cael eu defnyddio i weld sut mae gwneud defaid yn fwy cynhyrchiol.

Bwriad yr astudiaeth yw casglu gwybodaeth ar gyfer ffermwyr i ddangos iddyn nhw pa leoliadau sydd orau ar gyfer eu praidd.

Sut mae'r arbrawf yn gweithio?

Mae batri tu mewn i'r 'defaid' yn cynhyrchu'r un faint o wres â chorff dafad go iawn.

Drwy fesur y gwahaniaeth rhwng tymheredd mewnol y 'defaid' a'r tymheredd y tu allan, mae gwyddonwyr yn gallu gweld faint o egni mae defaid yn ei losgi wrth ddelio gyda'r tywydd.

Bydd hynny'n galluogi'r ymchwilwyr i efelychu'r ffordd y mae preiddiau go iawn yn ymateb i newidiadau yn y tywydd - a thrwy hynny, darganfod pa mor effeithiol ydi gwrychoedd a choed fel modd o warchod yr anifeiliaid.

Image caption Dydi'r defaid go iawn heb fod yn swil gyda'u cymdogion newydd

Mae'r myfyriwr doethur, Pip Jones yn nodi'r canlyniadau wrth iddi symud y 'defaid' o fferm ymchwil y brifysgol.

"Dy'n ni'n edrych ar brofiad defaid o'r tywydd, ac er ei bod hi'n dal yn gynnar, 'dwi wedi cael fy synnu gan rai o'r mesuriadau.

"Mae defaid yn defnyddio llawer o egni i gadw'n gynnes, ac maen nhw'n colli llawer o egni pan mae'n oer, yn enwedig os oes gwynt oer.

"Un diwrnod poeth pan oedd hi tua 30 gradd ar y safle, fe roddon ni ddafad yn llwybr yr haul ac fe gofnodwyd tymheredd o 60 gradd yn y cnu - sy'n anhygoel o boeth.

"Dyma sut mae'r cysgod y mae coed yn eu cynnig yn gallu bod o ddefnydd, drwy greu cysgod yn yr haf a chyfyngu effaith y gwynt oer yn y gaeaf."