Gemau Paralympaidd: Y Cymry sy'n cystadlu ddydd Sul

Paul Davies, Aled Sion Davies a Hollie Arnold

Mae 26 o Gymru yn cystadlu yn y Gemau Paralympaidd yn Rio eleni - 10% o gyfanswm tîm Prydain.

Yn y gemau diwethaf yn Llundain fe wnaeth dîm Prydain ennill 120 o fedalau, gyda 14 o'r rheiny gan y Cymry.

Y tro yma'r targed gan Chwaraeon Cymru yw rhwng 20 a 30 medal rhwng gemau Rio 2016 ac yna Tokyo mewn pedair blynedd.

Dyma'r Cymry fydd yn cystadlu yn Rio ddydd Sul.

Athletau

Enw: Kyron Duke

Camp: Gwaywffon F41 - Ffeinal

Dyddiad geni: 12 Hydref, 1992

Lle magwyd: Cwmbrân

Codi pwysau oedd Duke i ddechrau ac fe gynrychiolodd ei wlad yng Ngemau'r Gymanwlad yn Delhi. Ond wedi hynny fe drodd i ganolbwyntio ar athletau, gan ddod yn bumed ac yn wythfed yn y Gemau Paralympaidd yn y gamp taflu pwysau a gwaywffon. Ym Mhencampwriaeth IPC Ewrop cafodd un fedal arian ac un efydd yn y ddwy gamp yn 2014, ac yn 2015 enillodd fedal efydd ym Mhencampwriaethau'r Byd gyda'r waywffon.

Enw: Olivia Breen

Camp: Naid hir T38 - Ffeinal

Dyddiad geni: 26 Gorffennaf, 1996

Lle magwyd: Liphook (ei mam o Gaerdydd)

Cafodd Breen fedal efydd yn y ras gyfnewid yn y Gemau Paralympaidd diwethaf ac yn yr un flwyddyn roedd hi ar y rhestr fer ar gyfer gwobr Personoliaeth Chwaraeon Ifanc y flwyddyn y BBC. Mae wedi ennill medalau efydd unigol ac arian yn y ras gyfnewid ym Mhencampwriaethau Ewrop yn Abertawe ac aur ym Mhencampwriaethau'r Byd ar gyfer y ras gyfnewid 4x100m.

Enw: Rhys Jones

Camp: 100m T37 - Ffeinal

Dyddiad geni: 30 Mehefin, 1994

Lle magwyd: Cwm Clydach, Tonypandy.

Yn 18 oed cafodd Jones ei ddewis i gynrychioli Prydain yng Ngemau Llundain ac fe ddisgrifiodd y profiad fel un sydd yn digwydd "unwaith mewn oes". Yng Ngemau'r Gymanwlad yn 2014 enillodd fedal efydd yn y ras 100m - tipyn o gamp am ei fod wedi'i anafu am y rhan fwyaf o'r flwyddyn.

Enw: Jordan Howe

Camp: 200m T35 - Rownd gyntaf

Dyddiad geni: 12 Hydref, 1995

Lle magwyd: Caerdydd

Llwyddodd Howe i gyrraedd ei rownd derfynol gyntaf yn y ras 100m yn y Gemau Paralympaidd yn 2012 gan ddod yn seithfed yn y ras mewn amser o 13.69 eiliad. Enillodd ddwy fedal efydd yn y ras 100m a'r 200m ym Mhencampwriaeth Athletau Ewrop IPC yn 2014 ac fe ddaeth yn bumed ym Mhencampwriaethau'r Byd yn Doha y llynedd. Mae wedi dioddef gydag anafiadau yn ddiweddar ond mae'n dweud ei fod yn holliach ac yn barod ar gyfer y gemau yn Rio.

Seiclo

Enw: James Ball

Camp: Ras 1 cilometr yn erbyn y cloc B/VI - Ffeinal

Dyddiad geni: 26 June, 1991

Lle magwyd: Casnewydd

Yn dilyn blynyddoedd o lwyddiant gydag Academi Chwaraeon Anabledd Cymru, fe wnaeth Ball newid ei gamp o athletau i seiclo y llynedd. Fe wnaeth ei ymddangosiad rhyngwladol cyntaf yn y gamp ychydig yn ddiweddarach cyn hawlio ei le yn y garfan ar gyfer y Gemau Olympaidd gan ennill medal efydd ym Mhencampwriaethau Ewrop yn Yr Eidal yn gynharach eleni.

Rhwyfo

Enw: Rachel Morris

Camp: Rhwyfo Breichiau'n Unig - Ffeinal

Dyddiad geni: 25 Ebrill, 1979

Lle magwyd: Farnham (teulu o Sir Benfro)

Cafodd Rachel Morris lwyddiant i ddechrau gyda champ llawfeicio. Ond ar ôl cael ei tharo gan gar cafodd ei llawfeic ei ddifrodi ac fe gafodd anaf i'w hysgwydd. Wrth ddisgwyl am feic newydd dechreuodd rwyfo. Daeth yn bumed ym Mhencampwriaethau Rhwyfo'r Byd yn 2014 ac enillodd fedal arian yn 2015.

Saethyddiaeth

Enw: David Phillips

Camp: Tîm Atroi Cymysg - Rownd gyntaf hyd at y ffeinal

Dyddiad geni: 22 Ebrill, 1966

Lle magwyd: Cwmbrân

Dim ond yn y blynyddoedd diwethaf y mae Phillips wedi troi ei law unwaith eto at saethyddiaeth wedi iddo gymryd hoe am 30 mlynedd. Mae wedi ennill medal aur fel rhan o dîm y dynion a medal efydd fel rhan o'r tîm cymysg yn Nhwrnamaint Rhestru'r Byd Paralympaidd ac yn y bencampwriaeth Para Ewrop. Fe ddaeth yn bumed fel cystadleuydd unigol yn y bencampwriaeth Para Ewrop.

Tennis Bwrdd

Enw: Paul Davies

Camp: Dosbarth 1 - Rownd gynderfynol

Dyddiad geni: 12 Hydref, 1966

Lle magwyd: Pen-y-bont ar Ogwr

Er i Davies chwarae tennis bwrdd yn blentyn ysgol, wnaeth o ddim ailgydio yn y gamp nes iddo droi'n 30 oed. Penderfynodd wneud adeg hynny wedi iddo gael damwain ffordd wnaeth ei barlysu. Y Gemau yn Llundain oedd ei rhai cyntaf ac fe gipiodd y fedal efydd. Ym Mhencampwriaethau Ewrop yn 2013 enillodd fedal arian gan golli i'w ffrind, Rob Davies sydd hefyd yn aelod o dîm Prydain. Yn sgil anaf doedd ddim yn gallu cystadlu yn 2015 ond mae'n dweud ei fod yn benderfynol i ddod yn ôl yn ffit ar gyfer y Gemau yn Rio.

Enw: Rob Davies

Camp: Dosbarth 1 - Rownd gynderfynol

Dyddiad geni: 14 Awst, 1984

Lle magwyd: Aberhonddu

Roedd Davies yn chwarae rygbi'n rhannol broffesiynol nes iddo ddioddef anaf i linyn asgwrn y cefn pan oedd yn 21 oed. Yn Ysbyty Rookwood cafodd ei annog gan chwaraewr tennis bwrdd para rhyngwladol, Sara Head oedd yn gwirfoddoli yn yr ysbyty, i drio'r gamp. Yn 2011 cafodd fedal arian yn y cystadlaethau unigol a thîm ym Mhencampwriaethau Ewrop. Roedd yn siomedig na chafodd fedal yng Ngemau Llundain, ond roedd 2013 yn flwyddyn lwyddiannus iddo wrth iddo ddod yn bencampwr Ewrop. Lwyddodd i amddiffyn ei deitl unigol Ewropeaidd yn 2014 a 2015 ac mae wedi ailennill ei safle ar frig detholion y byd yn y dosbarth 1.

Enw: Paul Karabardak

Camp: Dosbarth 6 - Rownd gynderfynol a'r ffeinal

Dyddiad geni: 3 Hydref, 1985

Lle magwyd: Abertawe

Cyn cael strôc fawr yn 10 oed roedd Paul Karabardak yn chwaraewr pêl-droed brwd. Ond unwaith y dechreuodd chwarae tennis bwrdd daeth llwyddiant yn gyflym iddo. Enillodd fedal efydd tîm yn 16 oed yn y Pencampwriaethau Ewropeaidd. Cafodd fedal aur yn yr US Open yn San Diego yn 2013 a daeth mwy o fedalau yn 2014. Enillodd fedal aur ac arian a chyrhaeddodd rownd gynderfynol Pencampwriaethau Ewrop yn Nenmarc y llynedd.

Image copyright onedition

Enw: Sara Head

Camp: Dosbarth 3 - Rownd yr wyth olaf

Dyddiad geni: 12 Ebrill, 1980

Lle magwyd: Beddau

Mae Head wedi cystadlu ddwywaith dros Gymru yng Ngemau'r Gymanwlad a'r Gemau Paralympaidd yn Llundain lle enillodd fedal efydd yn y gystadleuaeth tîm. Roedd yn chwarae pêl-fasged cadair olwyn nes iddi ddechrau chwarae tennis bwrdd gyda'i chariad yn 2001. Cafodd wersi yn gyfrinachol er mwyn gwneud yn siŵr y byddai yn ei guro ac fe ddaeth i sylweddoli ei bod yn hoffi'r gamp.

Pêl-fasged Cadair Olwyn

Enw: Clare Griffiths

Gemau: Prydain v Brasil

Dyddiad geni: 18 Medi, 1979

Lle magwyd: Marlow (teulu o Gasnewydd)

Torrodd Griffiths ei chefn mewn damwain marchogaeth yn 18 oed. Cyn y ddamwain roedd yn chwaraewr hoci da, ac roedd yn chwaraewr pêl fasged naturiol o'r eiliad y gafaelodd yn y bêl. Fe wnaeth hi rannu capteiniaeth tîm Prydain yng Ngemau Llundain a daeth y tîm yn seithfed. Griffiths oedd un o'r menywod Prydeinig cyntaf i chwarae pêl-fasged dramor pan symudodd i'r Eidal yn 2004 i chwarae i glwb Sassari yng Nghynghrair yr Eidal.

Image copyright onedition

Enw: Phil Pratt

Gemau: Prydain v Yr Almaen

Dyddiad geni: 2 Chwefror, 1994

Lle magwyd: Caerdydd

22 oed yw Pratt ond mae eisoes wedi cael llawer o brofiad rhyngwladol ac wedi cael llwyddiant ym Mhencampwriaethau Ewrop gan ennill y fedal aur dan-22 oed yn 2014 a'r tlws hŷn flwyddyn yn ddiweddarach. Yn 2014 roedd yn nhîm cyntaf Prydain ym Mhencampwriaethau'r Byd yn Ne Korea.