Galw am sicrwydd ar gynlluniau ad-drefnu cynghorau

Uno cynghorau

Mae'r awgrym na fydd cynghorau Cymru'n cael eu had-drefnu am o leia' ddegawd wedi rhannu barn arweinwyr cynghorau a'r pleidiau.

Dywedodd arweinydd Cyngor Sir Caerfyrddin, Emlyn Dole wrth Newyddion 9 ar S4C ei fod wedi cael sicrwydd gan yr Ysgrifennydd Llywodraeth Leol, Mark Drakeford, y byddai'r cyngor yn cael parhau fel ag y mae am o leiaf 10 mlynedd.

Dywedodd Mr Dole: "Y sicrwydd ges i gyda'r gweinidog Mark Drakeford oedd, mae 'na ddeg mlynedd nawr i Gyngor Sir Gâr heb unrhyw ymyrraeth o ran bod rhaid cyd-gysylltu yn swyddogol.

"Bydd Cyngor Sir Gâr yn aros fel mae e, a'r cynghorau eraill heblaw y rhai sy' mo'yn dod at ei gilydd. Maen nhw'n aros fel maen nhw. Ond y tu ôl i hynny, mae beth bydde fe'n galw'n 'footprint rhanbarthol' sydd yn mynd i gael ei dynhau."

Mae disgwyl i Mr Drakeford wneud datganiad am ad-drefnu cynghorau yn ddiweddarach ym mis Medi.

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Emlyn Dole yn siarad â Newyddion 9

Ond dywedodd Dyfed Edwards, arweinydd Cynor Gwynedd wrth Newyddion 9 y byddai'n well ganddo weld cynllun ad-drefnu yn hytrach na wynebu degawd arall heb newid.

"Byddai'n llawer gwell gen i weld ad-drefnu llywodraeth leol ar draws Cymru ac i ni gael cyfundrefn newydd o gynghorau, er mwyn i ni wynebu, nid dim ond y degawd nesa', ond yn wir, yr hanner can mlynedd nesa'," meddai.

"Mae'n rhaid i hynny ddod rhyw ddiwrnod, dwi'n sicr o hynny.

"Roeddwn i'n gefnogol i uchelgais y cyn weinidog i greu llywodraeth leol newydd fydd yn gallu cyflawni dros ddinasyddion ledled Cymru.

"Dwi hefyd yn gefnogol i'r camau y mae'r gweinidog presennol yn ceisio eu cymryd. Dwi'n meddwl mai fesul cam y mae mynd ati rŵan."

'Diffyg uchelgais'

Cyhuddodd arweinydd grŵp UKIP yn y Cynulliad, Neil Hamilton, weinidogion Llafur Llywodraeth Cymru o ddiffyg uchelgais i wella bywydau pobl.

"Mae'n rhyfedd iawn ein bod ni'n gallu gwneud yr holl drefniant i adael yr UE o fewn dwy flynedd, ond y bydd hi'n cymryd dros 10 mlynedd i awudrodau lleol gytuno ar weithio ar y cyd ar dasgau fel casglu sbwriel a llenwi tyllau ffyrdd," meddai.

Galwodd Janet Finch-Saunders, llefarydd y Ceidwadwyr Cymreig ar lywodraeth leol, am "sicrwydd a chysondeb" mewn llywodraeth leol.

"Os yw cynlluniau Llafur ar uno cynghorau wedi eu rhoi naill ochr am hyd at ddegawd, yna bydd yn embaras i'r Prif Weinidog, wedi i'w lywodraeth ddefnyddio llawer o'i chyfalaf ar geisio eu gorfodi nhw drwyddo," meddai.

"Yn hytrach na dechrau'r broses gydag adolygiad radical o'r gwasanaethau y mae awdurdodau lleol yn eu darparu, aeth sylw gweinidogion Llafur ar ddaearyddiaeth y map cynghorau newydd - y drefn hollol anghywir."