"Gwenu drwy'r cwbl"

Cat
Image caption Amser darllen

Roedd Cat Dafydd yn mwynhau diwrnod allan ar ddechrau'r penwythnos gyda'i phlant dair blynedd yn ôl pan newidiodd ei bywyd am byth.

Chwalodd y bwrdd picnic yr oedd hi'n eistedd arno, ac roedd yr ergyd yn ddigon iddi golli'r teimlad i lawr ei choes. Bu Cat, mam i bedwar o blant o Landysul, yn egluro wrth Cymru Fyw sut y mae hi wedi dod i delerau gyda dibynnu ar gadair olwyn.

Stori a lluniau gan Llinos Dafydd.


"Heb yn wybod i fi, roedd gen i slipped disc yng ngwaelod fy nghefn ers cwpwl o wythnosau, ac roedd yr ergyd yn ddigon i achosi iddo dorri i ffwrdd a gwasgu ar linyn y cefn," meddai Cat.

"Dros yr oriau nesaf fe gollais i'r teimlad yn fy nghoesau - mae'n anodd disgrifio'n iawn ond roedd y fferdod (numbness) fel pins a needles. Dim teimlad, ond eto mor boenus yr un pryd."

Bryd hynny roedd hi'n gwybod bod rhywbeth o'i le. Roedd hi wedi dioddef o anaf i'w chefn dwy flynedd ynghynt a bryd hynny roedd y meddygon wedi ei rhybuddio am beryglon Cauda Equina, felly fe aeth hi'n syth i'r Uned Frys.

"Erbyn hynny roedd y fferdod wedi cyrraedd fy groin. Fe brociodd y meddygon fy nghoesau â nodwydd ond doeddwn i ddim yn gallu teimlo dim," meddai Cat.

"Mae Cauda Equina yn effeithio ar bopeth o dan y wasg - gan gynnwys y bledren a'r coluddyn, a'r gallu i gael rhyw hefyd.

"Pan ddechreuais i golli rheolaeth ar fy mhledren cefais fy nhrosglwyddo mewn ambiwlans i ysbyty arall ar gyfer llawdriniaeth brys."

Ymateb cyflym

Nawr mae Cat yn gobeithio codi ymwybyddiaeth o'r cyflwr Cauda Equina, fel bod dioddefwyr eraill yn galw am gymorth meddygol cyn colli gormod o ddefnydd eu cyrff.

Dywedodd ei bod hi'n gobeithio y bydd y sylw ychwanegol i'r cyflwr wedi i Duncan James o fand Blue siarad amdano yn gymorth wrth godi ymwybyddiaeth.

O ganlyniad i'w llawdriniaeth brys, llwyddodd Cat i gadw rheolaeth ar ei phledren a'i choluddyn, ond dywedodd bod rhaid iddi ddefnyddio cathetr er mwyn mynd i'r tŷ bach.

Gall pethau fod wedi bod yn llawer gwaeth os nad oedd hi wedi ymateb yn gyflym, meddai.

"Os nad yw'r hyn sy'n gwasgu ar linyn y cefn yn cael ei dynnu oddi yno o fewn 24 awr gall y difrod fod yn barhaol, gan arwain at barlys hyd ddiwedd eich oes.

"Pe na bawn i'n gwybod am y cyflwr fe fyddwn i wedi gorwedd adref a disgwyl i'r fferdod fynd," meddai.

"Rydw i eisoes wedi dod ar draws un person drwy rwydweithiau cymdeithasol a oedd yn yr union sefyllfa honno.

"Diolch byth llwyddais i'w hannog hi i fynd i'r ysbyty am sgan a derbyniodd lawdriniaeth yn fuan wedyn."

Mae modd darllen rhagor am yr arwyddion o Cauda Equina yma.

Image caption Dyw ei chyflwr ddim wedi rhwystro Cat rhag byw bywyd i'r eithaf gan gynnwys cystadlu yn y ras deircoes yn niwrnod chwaraeon yr ysgol

Gofid mawr

Mae gan Cat Dafydd a'i gŵr Iestyn bedwar o blant, ac roedd yr ieuengaf yn saith mis oed adeg y ddamwain.

Dywedodd bod ei chyflwr wedi ei gwneud hi'n anodd iawn iddi chwarae rhan yn eu blynyddoedd ffurfiannol.

"Yn ystod yr ychydig fisoedd cyntaf, doedd dim modd i mi gyfathrebu â'r plant os nad oedden nhw'n gorwedd i lawr wrth fy ymyl," meddai.

"Fe benderfynon ni osod gwely i lawr llawr fel bod modd i mi fod yn rhan o fywyd y teulu. Bu'n rhaid i mi ddysgu i fwyta ac yfed wrth orwedd i lawr - unrhyw beth i leihau'r boen o eistedd i fyny!

"Rydw i'n gweld eisiau gallu mynd â fy mhlant i'w gwersi nofio. Dydw i erioed wedi gweld fy mab saith oed yn chwarae rygbi - mae hynny'n ofid mawr.

"Dyw'r ddwy ferch fach ddim hyd yn oed yn fy nghofio i cyn y ddamwain.

"Hoffwn i gael bod yn fam heb orfod poeni o hyd ynglŷn â faint o boen fydd yn fy achosi. Os na fyddai Iestyn yn edrych ar ôl y plant, ni allen ni ddod i ben fel teulu."

Image caption Cat, Iestyn a'r plant

Diolchgar am fywyd

Mae Cat bellach wedi dychwelyd i'w gwaith yn rhan-amser, gan weithio o adref.

"Roeddwn i wedi gobeithio canolbwyntio ar fy ngyrfa ar ôl cael plant. Roedd peidio â gallu gwneud hynny yn ergyd seicolegol ddofn," meddai.

"Mae Cauda Equina wedi cymryd yr hyn oeddwn i'n meddwl oedd yn fy nyfodol oddi arna i, a bu'n rhaid i mi dderbyn cwnsela er mwyn dod i delerau â hynny.

"Es i drwy gwpl o fisoedd lle'r oeddwn i'n crio lot ac yn gofyn 'pam fi?' Ond rwy'n gwybod mai galaru am fy hen fywyd oeddwn i ac rwy'n benderfynol erbyn hyn o fod yn bositif.

"Dydw i ddim yn gwybod beth fydd gan y dyfodol i'w gynnig - rydw i eisoes wedi rhoi'r gorau i wella, a does dim llawer yn rhagor y gall yr arbenigwyr ei wneud.

"Mae'n berffaith bosib y byddaf i'n dechrau gwaethygu eto ryw ddydd, neu yn gorfod cael rhagor o lawdriniaeth os yw'r spine yn chwalu.

"Ond eto rwy'n ddiolchgar am y bywyd sydd gen i. Mae'r plant i gyd yn iach, rydyn ni'n byw mewn ardal brydferth gyda nifer o ffrindiau, ac mae gen i swydd dda.

"Mae pawb yn wynebu anawsterau mewn bywyd ac mae'n rhaid ni ddod o hyd i ffordd nid yn unig i fyw ond i wenu drwy'r cwbl!"

Image caption Cat yn perrfformio mewn cyngerdd diweddar yn Llandysul