Pryder cynghorydd am effaith Wylfa Newydd ar y Gymraeg

Safle Wylfa Newydd
Image caption Delwedd arlunydd o safle arfaethedig Wylfa Newydd

Mae cynghorydd ar Gyngor Ynys Môn wedi ymddiswyddo o'r prif grŵp gwleidyddol sy'n rheoli'r awdurdod yn dilyn ffrae dros atomfa Wylfa Newydd.

Er ei fod yn cefnogi'r datblygiad mewn egwyddor, yn ôl y Cynghorydd William Hughes, dyw'r cyngor heb wneud digon i ddiogelu'r Gymraeg rhag effaith yr orsaf ynni.

Mae'n credu bod angen i'r awdurdod gymryd agwedd fwy cadarn mewn trafodaethau gydag Horizon, sydd yn datblygu'r cynllun, a hynny er mwyn sicrhau fod pobl leol yn cael gwaith yno.

Mae arweinydd Cyngor Môn wedi dweud eu bod yn gweithio'n galed i leihau unrhyw effeithiau negyddol posib ar y Gymraeg o ganlyniad i Wylfa Newydd.

Mae disgwyl y bydd angen tua 6,000 o bobl ar gyfer y gwaith adeiladu.

Mae'r Cynghorydd Hughes hefyd yn anfodlon na fydd gwelliannau diogelwch sylweddol i'r ffordd rhwng yr ardal mae'n gynrychioli, Cemaes, ag Amlwch os bydd y cynllun yn mynd yn ei flaen.

Mae chwe chyngor cymuned lleol wedi cefnogi ei sylwadau, wedi i'r cynghorau gyfarfod gyda Horizon nos Fercher.

Dywed y cynghorau lleol eu bod hwythau'n cefnogi'r cynllun, ond eu bod yn bryderys ar ei effaith ar yr iaith Gymraeg yng ngogledd yr ynys.

'Newid yn sylfaenol'

Yn ôl Cynghorydd Hughes, bydd yna "newid garw yn yr iaith Gymraeg yma".

Ychwanegodd: "Mae eisiau ni edrych ar ôl yr iaith. Dwi'n teimlo efallai nad ydi'r arweinydd ddim wedi bod yn ddigon cry' wyrach ynghyd â swyddogion efo'r iaith.

"Mae'r iaith yn mynd i newid yn sylfaenol i ni."

Mewn datganiad, dywedodd Horizon: "Bydd Wylfa Newydd yn cyfoethogi'r iaith Gymraeg yn y tymor hir nid yn ei niweidio, ac rydym yn gweithio'n galed i wneud hyn yn realiti oherwydd ein bod eisiau gwneud hynny, nid dim ond oherwydd bod yn rhaid inni wneud hynny.

Dyweodd Sasha Davies, Pennaeth Datblygiad Strategaethol y cwmni yng Nghymru: "Bydd Wylfa Newydd yn dadgloi ystod o gyfleoedd i genedlaethau i ddod."

Dywed y cwmni ei fod wedi buddsoddi £1m mewn cyfleusterau addysgiadol ar yr ynys er mwyn paratoi cenedlaethau'r dyfodol ar gyfer y cynllun.

Ychwanegodd Horizon nad oedd yn credu fod angen gwneud gwaith uwchraddio sylweddol ar ffordd yr A5025 rhwng Cemaes ag Amlwch, gan y byddai mesurau arafu traffig yn ddigon.

Mae arweinydd Cyngor Ynys Môn, Ieuan Williams, wedi dweud ei fod yn siomedig fod y Cynghorydd Hughes wedi ymddiswyddo o'r grŵp.

Ond mynnodd bod y cyngor yn gweithio'n galed i leihau unrhyw effeithiau negyddol posib ar yr iaith Gymraeg o ganlyniad i ddatblygu cynllun Wylfa Newydd.