Comisiynydd y Gymraeg yn herio'r Ysgrifennydd Addysg

Meri Huws
Image caption Mae gan yr Ysgrifennydd Addysg "gyfle bendigedig" meddai Meri Huws

Mae Comisiynydd y Gymraeg wedi dweud y dylai Llywodraeth Cymru ymyrryd os nad yw awdurdodau addysg yn ymateb i'r galw am addysg Gymraeg yn eu hardaloedd.

Mewn cyfweliad â rhaglen Post Cyntaf Radio Cymru, dywedodd Meri Huws bod awdurdodau addysg wedi gorfod datblygu strategaethau lleol o ran addysg Gymraeg.

Ond mae hi'n cwestiynu faint o'r strategaethau hynny sy'n cael eu gweithredu.

Dywedodd Llywodraeth Cymru eu bod yn "gweithio'n agos gydag awdurdodau lleol i gynyddu capasiti i ddarparu addysg cyfrwng Cymraeg".

'Aros yn yr unfan'

Dywedodd Meri Huws: "Mae'r llywodraeth yn barod iawn i ymyrryd, pan fydd 'na fethiant yn y system addysg mewn meysydd eraill.

"Ond 'dwi ddim yn gweld eu bod nhw'r un mor barod i roi'r arweiniad, ac i ymyrryd mewn ffordd bositif, gydag awdurdodau lleol sydd efallai ddim yn darparu cystal ag y dylai nhw fod yn wneud."

Yn ôl y Comisiynydd, dyma'r her nawr i'r Ysgrifennydd Addysg newydd, Kirsty Williams.

"Mae gan y Llywodraeth strategaeth addysg cyfrwng Cymraeg," meddai Ms Huws.

"Mi ddylai nhw fod yn arwain, mi ddylai nhw fod yn ymyrryd lle mae 'na amheuaeth o fethiant i ymateb i'r galw.

"Dyna'r her, dyna'r her i'r gweinidog newydd - i edrych ar y darlun ar draws Cymru, a gofyn, 'Ydi hyn yn ddigon da? Pam ydyn ni wedi aros yn yr unfan yn ystod y cyfnod diwethaf 'ma?'"

Ychwanegodd: "Mae'n gyfle bendigedig i ofyn y cwestiwn yna. Gweinidog newydd. Tymor newydd.

"Edrych ymlaen at greu system addysg sydd yn wirioneddol ffit i bwrpas yng Nghymru. A dyna 'dwi'n credu yw'r her i'r gweinidog newydd ar hyn o bryd."

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Oes angen ymyrryd pan nad yw cynghorau yn cwrdd â'r galw am addysg Gymraeg?

Roedd enghreifftiau da meddai'r Comisiynydd, gyda datblygiadau ym maes addysg Gymraeg yn ddiweddar yng Nghaerdydd, Casnewydd a Dinbych-y-pysgod.

Ond mae hi'n bryderus nad yw'r ymateb yn ddigon cyson ar draws Cymru.

Ychwanegodd Ms Huws bod y system addysg yn hanfodol i ddyfodol i'r Gymraeg, gyda chynifer o blant bellach yn dysgu Cymraeg yn yr ysgol - yn hytrach nag yn y cartref.

Dywedodd: "Oes 'na alw mas yna? Oes. Pam nad yw'r awdurdodau lleol, pam nad yw'r llywodraeth yn ymateb i'r galw yna?"

Mewn ymateb dywedodd llefarydd Llywodraeth Cymru: "Rydym yn gweithio'n agos gydag awdurdodau lleol i gynyddu capasiti i ddarparu addysg cyfrwng Cymraeg drwy eu Cynlluniau Strategol y Gymraeg mewn Addysg."