Casglu dyledion: Beirniadu cynghorau am ddefnyddio beili

Beili Image copyright Thinkstock

Mae llawer o gynghorau Cymru yn rhy barod i ddefnyddio beili er mwyn casglu dyledion Treth Cyngor, yn ôl elusen Cyngor ar Bopeth.

Yn ôl yr elusen mae angen dod o hyd i ffyrdd tecach o gasglu arian sy'n ddyledus.

Dyledion Treth Cyngor yw'r broblem ddyled fwyaf sy'n wynebu'r bobl sy'n troi at gymorth gan Cyngor ar Bopeth.

Dywedodd Llywodraeth Cymru bod pobl yn wynebu amgylchiadau anodd ac mai defnyddio beili ddylai fod yr "opsiwn olaf".

Yn ôl adroddiad gafodd ei gyhoeddi ddydd Mercher, mae Cyngor ar Bopeth yn datgelu bod 6,000 o bobl wedi gofyn am gyngor ynglŷn â thalu dyledion treth cyngor eleni - cynnydd o 7% o'i gymharu â 'r flwyddyn flaenorol.

Yn ogystal â phryderon am ddefnydd beili, mae beirniadaeth hefyd bod pobl yn cael gorchmynion i dalu dyledion ar raddfa annheg.

'Rhesymau da'

Yn ôl swyddog polisi'r elusen, Lindsey Kearton: "Mae rhesymau da yn aml pam mae pobl ar ei 'hôl hi gyda thaliadau - newidiadau mewn swydd neu fudd-daliadau, yn ogystal â ffactorau fel gwaith tymhorol neu anghyson.

"Ar hyn o bryd mae yna broses awtomatig o lythyru sydd ar adegau yn cael eu hanwybyddu gan bobl. Y peth nesaf sy'n digwydd yw bod beili yn cnocio'r drws ac yn gofyn am arian.

"Yn aml mae 'na resymau pam nad yw pobl yn medru talu'r ddyled. Mae angen i awdurdodau lleol ystyried y rhesymau yma wrth gyflwyno cynlluniau ad-dalu, a gwneud yn siŵr eu bod yn fforddiadwy.

"Mae rhai awdurdodau ym mynd i'r llys er mwyn delio â dyledion mor isel â £50 neu £60. Mae un achos eithafol, cafodd gorchymyn llys ei erlid am £3.95."

Ymestyn cynllun

Dywedodd llefarydd Cymdeithas Lywodraeth Leol Cymru ar gyllid, Aaron Shotton: "Mae llywodraeth leol yng Nghymru yn gweithio i ddelio ag effaith llymder, ac yn fwy nag ymwybodol o'r heriau ariannol anodd y mae llawer o bobl yn ein cymunedau yn eu hwynebu.

"Tra bo cynghorau â dyletswydd amlwg i ddarparu gwasanaeth casglu treth cyngor sy'n deg ac effeithlon i helpu ariannu'r gwasanaethau cyhoeddus y mae ein cymunedau yn dibynnu arnynt, mae eu ffordd o wneud hynny yn un sympathetig.

Ychwanegodd y byddai parhau gyda chynllun lleihau treth cyngor Llywodraeth Cymru yn "allweddol" yn cynnig cefnogaeth i bobl fregus.

Cadarnhaodd yr Ysgrifennydd Llywodraeth Leol, Mark Drakeford y byddai'n ymestyn y cynllun at 2017-18, gan ychwanegu ei fod yn darparu cymorth i thua 300,000 o gartrefi yng Nghymru.

"Rhaid i ni gydnabod bod rhai pobl yn wynebu amgylchiadau anodd ac yn yr achosion yma beili ddylai fod yr opsiwn olaf," meddai.