Haf tymhestlog i'r blaid Lafur ond y frwydr ddim drosodd

Corbyn a Smith
Image caption Bydd yr arweinydd newydd yn cael ei ethol yn ddiweddarach

Mae hi wedi bod yn haf tymhestlog i'r blaid Lafur, wrth iddyn nhw ddadlau dros bwy ddylai arwain y blaid.

Maen nhw wedi'i rhannu yn ddwy ac ar adegau mae tôn y ddadl wedi bod yn chwerw a chas.

A hynny gan nad dim ond brwydr rhwng Owen Smith a Jeremy Corbyn yw hon, ond brwydr hefyd am enaid a dyfodol y blaid.

Pryder Owen Smith a llawer o aelodau seneddol eraill yw nad oes gan y blaid ddyfodol dan arweinyddiaeth Jeremy Corbyn, ac y byddai yn y pendraw yn dinistrio'r blaid.

Ac yn ôl un o'i gefnogwyr, Owen John, does gan y blaid ddim gobaith o ennill grym tra bod Jeremy Corbyn wrth y llyw: "Mae Jeremy wedi colli cymaint o gefnogaeth ar lawr gwlad, mae'n hollol glir o'r polau piniwn i beth mae pobl yn ei ddweud ar y stepen drws bod pobl ddim yn ei weld e fel prif weinidog.

"Unwaith ych chi wedi colli hynny, fel y welo ni efo Ed Miliband, rhywun efo lot mwy o dalent na Jeremy Corbyn, unwaith ych chi'n colli 'na ac mae pobl yn eich gweld fel rhyw fath o jôc, mae'n amhosib i chi ennill etholiad cyffredinol."

Ychwanegodd: "Byddai Owen wedi bod yn rhywun newydd, rhywun ifancach, gydag egni newydd, a dod a syniadau newydd i'r blaid a rhywun gallai fod wedi uno'r rhan fwyaf o'r blaid.

"Oedd o wedi ennill lot o gefnogaeth gan ei aelodau seneddol, rhannau o'r chwith a rhannau o'r dde a byse ni wedi gallu symud ymlaen fel plaid effeithiol.

"Ond mae yna limit i faint o gefnogaeth allwn ni ennill efo Jeremy fel arweinydd."

'Tanio dadl'

Mae'n glir bod Jeremy Corbyn wedi colli hyder ei aelodau seneddol, ond dydy hi ddim yn edrych fel petai'r ymchwydd o gefnogaeth a welwyd flwyddyn yn ôl ymysg yr aelodau cyffredin wedi cilio.

Ac mae hynny yn arwyddocaol yn ôl Meic Birtwistle, un o gefnogwyr Jeremy Corbyn: "Mae o leiaf hanner miliwn o bobl bellach yn perthyn i'r blaid Lafur, ac felly y blaid Lafur yw'r blaid ddemocrataidd fwyaf yn Ewrop, ac mae hynny yn dipyn o gamp.

"Mae pobl yn dweud bod o ddim yn bosib i Jeremy ennill, ond mae wedi gwneud hynny.

"Mae Jeremy wedi cynyddu aelodaeth y blaid yn sylweddol, wedi gwneud y blaid yn llawer mwy llwyddiannus fel plaid wleidyddol.

"Os nad ych chi'n gallu bywiogi eich plaid eich hunain, sut wyt ti'n mynd i berswadio y wlad i bleidleisio dros eich syniadau chi?

"Mae Jeremy wedi llwyddo i danio dadl wleidyddol ar draws Prydain ac wedi rhoi sosialaeth yn ôl ar yr agenda."

Blwyddyn yn ôl daeth ei fuddugoliaeth fel tipyn o sioc i lawer, y tro hwn mae bron a bod yn anochel.

Ac eisoes mae'r feirniadaeth o ymgyrch Owen Smith wedi dechrau.

"Mae wedi bod yn brofiad anodd iawn," meddai Owen John.

"Yn amlwg roedd o am apelio at gefnogwyr Jeremy Corbyn.

"Ond trwy wneud hynny fe wnaeth o golli cefnogaeth mewn mannau arall o'r blaid, sydd ddim wedi pleidleisio dros Owen o gwbl, o adain dde y blaid sy'n teimlo bod y ffaith ei fod e wedi dweud y byddai'n cael trafodaethau gyda Isis, y ffaith ei fod wedi dweud lot o bethau oedd pobl yn ei weld yn rhagfarnllyd tuag at fenywod, mae o wedi colli cefnogaeth.

"Ac mae hynny'n siomedig. Dwi'n credu y galle ni fod wedi ennill y gystadleuaeth yma, ond mae'n amlwg nawr taw Jeremy fydd yr arweinydd eto."

Brwydr o'i flaen

Os yw Jeremy Corbyn yn ennill am yr eildro, mae ganddo her enfawr o'i flaen. Uno plaid seneddol wnaeth bleidleisio o 174-40 i fynegi eu diffyg hyder yn eu harweinydd.

Mae o'n dweud y bydd yna lechen lan wedi'r penwythnos, ond mae Meic Birtwistle yn credu bod y cyfrifoldeb ar yr aelodau seneddol nawr: "Mae'n rhaid bod yn gwbl glir, pwy sy'n penderfynu ar gyfeiriad y blaid? Ife yr aelodaeth neu gwpl o gannoedd o aelodau seneddol?

"Rhaid i bobl ddod at ei gilydd a gwrando ar ei gilydd er mwyn symud ymlaen.

"Maen nhw wedi tristau gan ymddygiad eu haelodau seneddol. Mae Jeremy wedi cynnig eto ac eto i greu cabinet cysgodol sy'n cynrychioli pob agwedd, pob safbwynt y tu fewn i'r blaid ac roedd pobl wedi troi eu cefnau ar ei ymdrechion e."

Mae'r ornest bron a bod drosodd, ond dyw'r frwydr ehangach am ddyfodol y blaid, ymhell o fod ar ben.