Dadorchuddio plac i John Bwlchllan yng Nghwm Rhondda

Plac i gofio John Davies
Image caption Plac glas ar wal cartref 'John Bwlchllan' yn Nhreorci

Mae plac glas wedi cael ei ddadorchuddio yn Nhreorci i gofio am Dr John Davies, un o haneswyr enwocaf Cymru.

Fel John Bwlchllan yr oedd yn cael ei adnabod gan lawer, a hynny am iddo fyw ym mhentref Bwlchllan yng nghanolbarth Ceredigion ar ddiwedd yr Ail Ryfel Byd. Ond yn 59 Stryd Dumfries yn Nhreorci yn y Rhondda y'i ganed yn 1938.

Cymdeithas Ddinesig y Rhondda drefnodd y digwyddiad. Cafodd y plac ei ddadorchuddio gan ddirprwy faer Rhondda Cynon Taf, y cynghorydd Craig Middle, ac aelodau o deulu Dr John Davies.

Dywedodd ei ferch, Anna Brychan: "Fel teulu ry'n ni'n falch iawn bod y Rhondda wedi dewis anrhydeddu 'nhad, bydde fe wedi bod wrth ei fodd, ac mae'r ffaith fod Cymdeithas Ddinesig y Rhondda wedi trefnu hwn ar dŷ ei blentyndod e wedi dod â phleser mawr i ni, rhaid dweud."

Roedd John Davies yn falch iawn o'i wreiddiau yng Nghwm Rhondda ac yn ôl y cynghorydd Cennard Davies, oedd yn yr ysgol yn Nhreorci yr un pryd ag e, roedd e'n dychwelyd i'r cwm yn aml.

Image caption Y diweddar Dr John Davies

Teithio i dorri ei wallt

"O'dd e mor falch o'i wreiddiau yma yn y Rhondda," meddai Cennard Davies.

"Ro'dd e'n dod nôl o hyd ac o hyd, a dweud y gwir o'dd David Jones yn farbwr yn y dre, ac o'dd John yn dod lan o Gaerdydd i dorri'i wallt yma er mwyn cael gwybod beth oedd yn digwydd yn y dre."

Bu farw'r Dr John Davies yn 76 oed ym mis Chwefror 2015.

Mae'n cael ei gofio fel un o haneswyr amlyca' Cymru, gyda'r gyfrol Hanes Cymru yn cael ei ystyried fel y cofnod mwyaf cynhwysfawr o hanes y genedl.