Rhybudd am argyfwng yn y farchnad dai

Adeiladu ty

Mae rhybudd y gallai'r farchnad dai wynebu argyfwng o fewn 10 mlynedd os nad yw'r drefn yn newid i wneud hi'n haws i bobl ifanc brynu eu tŷ cyntaf.

Yn ôl prif Weithredwr Youth Cymru, Helen Mary Jones, mae angen gweithredu ar frys i newid y sefyllfa.

Daw hyn wedi i Sefydliad Resolution ddweud wrth raglen y Post Cyntaf ar BBC Radio Cymru bod pobl sy'n 30 oed heddiw 50% yn llai tebygol o fod yn berchen ar eu cartrefi o'i gymharu â chenhedlaeth eu neiniau a'u teidiau.

Un sy'n edrych i brynu tŷ yn y brifddinas yw Nathan Ifans sy'n 26 oed ac yn wreiddiol o Feidrim yn Sir Gaerfryddin.

"Fi wedi cyrraedd sefyllfa nawr lle fi'n gallu fforddio talu am flaendal, ond fi wedi gorfod cael bach o help wrtho mam, fel falle fi'n siŵr bod lot mas na sydd wedi gorfod neud 'ny.

"Fi wedi dewis pris, a fi'n mynd i stico o'r budget 'na, ond ma hi'n galed cael tŷ sy'n addas ar gyfer beth fi mo'yn, yn y budget i fi mo'yn."

Image caption Mae Nathan Ifans yn ceisio prynu tŷ am y tro cyntaf

Ac nid yr ifanc yn unig sy'n wynebu'r her yma. Mae ffigyrau Sefydliad Resolution yn awgrymu bod nifer y bobl sydd berchen tŷ yng Nghymru wedi gostwng o 5.1% dros y ddegawd ddiwethaf, o 74.8% yn 2006 i 69.6% eleni.

Yn ôl Helen Mary Jones mae'n rhaid gwneud rhywbeth nawr er mwyn datrys y broblem: "Os nad yw'r llywodraethau ar bob lefel yn cymryd camau mae'n mynd i waethygu.

"Ma' angen datblygu mwy o dai fforddiadwy yn enwedig tai ar gyfer pobl leol yn ardaloedd cefn gwlad.

"Hefyd ma angen adeiladu mwy o dai fforddiadwy mae pobl ifanc yn gallu prynu.

"Ma' 'na waith hefyd wrth gwrs i'r sawl yn rhoi benthyciadau i fod bach yn fwy realistig a bach yn fwy hael ynglŷn â beth ma nhw'n disgwyl o ran blaendal.

"Os nag oes ry'n ni'n wynebu argyfwng yn y deg mlynedd nesa."

Image caption Dywedodd Lowri Jones bod y cyngor yn dechrau ymateb i gynigion

Yng Ngheredigion, mae grŵp Ble Ti'n Mynd i Fyw yn ymgyrchu am newid ym maes tai a datblygu. Yn ôl Lowri Jones o'r grŵp mae'r cyngor sir wedi dechrau ymateb i'w syniadau a'u cynigion.

"Ma'r cyngor sir wedi gwrando, wedi creu gwefan newydd yn amlinellu'r holl opsiynau i wneud a thai. Ma'r cyngor sir hefyd, a chynghorwyr yn enwedig wedi bod yn ymateb yn gadarnhaol iawn i'n syniadau ni am bethau i wneud a'r broses gynllunio."

"Ymateb i anghenion lleol ma hwnna'n un peth ni wedi bod yn pwysleisio eitha' tipyn yw dyle tai cael eu codi, a dylai datblygiadau ddigwydd mewn llefydd ma nhw'n gwybod bod angen yn lleol."

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Rydym wedi gosod uchelgais o ddarparu 20,000 o dai fforddiadwy yn ystod cyfnod y Cynulliad hwn.

"Rhan bwysig o'r targed yw gwneud bod yn berchen ar eich tŷ yn fwy fforddiadwy.

"Rydym yn edrych ar fodelau newydd i helpu hyn, lle nad yw'r dulliau mwy traddodiadol o brynu yn addas, fel rhannu perchnogaeth, model Rhentu i Brynu (sy'n helpu pobl na all fforddio blaendal.

Ychwanegodd fod £230m wedi ei fuddsoddi yn y Cynllun Helpu i Brynu Cymru, sy'n cefnogi'r cynllun i godi dros 6,000 o dai erbyn 2021.

"Hyd yn hyn, mae'r cynllun, sy'n cael ei gefnogi gan 150 o ddatblygwyr, wedi helpu 3,700 o deuluoedd i brynu eu tai, ac roedd 75% o'r rhain yn brynwyr tro cyntaf."