Llafur: Dadlau am gynrychiolaeth Cymru ar yr NEC

Carwyn Jones Image copyright Getty Images
Image caption Y prif weinidog Carwyn Jones

Mae ymgais o'r newydd i atal arweinwyr Llafur Cymru a'r Alban neu eu cynrychiolwyr i eistedd ar fwrdd rheoli'r blaid - yr NEC - wedi ei wrthod yn ystod cynhadledd y blaid ddydd Llun.

Roedd hyn yn dilyn araith gan Brif Weinidog Cymru Carwyn Jones yn annog y gweithgor i beidio â gadael Cymru i lawr.

Y gred yw i Mr Jones ddweud "yn ystod araith rymus" wrth yr NEC, mai'r blaid yng Nghymru yw'r rhan fwyaf llwyddiannus yn nheulu Llafur, er bod rhai yn dadlau mai cangen o'r blaid yw hi.

Fe ddywedodd wrth yr aelodau hefyd bod angen mesurau i fynd i'r afael â honiadau o'r fath, gan eu hannog i beidio â gwanhau'r cynlluniau i adrefnu.

Roedd cefnogwyr arweinydd Llafur Jeremy Corbyn wedi gwrthwynebu'r cam, gan ddadlau y dylai aelodau'r pwyllgor gwaith gael eu hethol nid eu penodi.

Sêl Bendith

Gwrthododd aelodau'r bwrdd rheoli y cais i oedi ar y mater heb bleidlais, gyda'r aelodau yn clywed bod y mater wedi cael sêl bendith ddwywaith mewn cyfarfodydd blaenorol.

Bydd argymhellion nawr yn mynd gerbron y blaid ddydd Mawrth gyda phleidlais ar y mater yn y gynhadledd.

Mae'r cynigion i adrefnu yn golygu y byddai gan y Blaid Lafur yng Nghymru a'r Alban reolaeth dros faterion fel dewis ymgeiswyr i gynrychioli sedd yn San Steffan, materion disgyblu ac ethol eu harweinwyr, yn ogystal â sedd ar fwrdd rheoli'r blaid.

Dadansoddiad Elliw Gwawr, Gohebydd Seneddol BBC Cymru:

Da ni wedi clywed llawer o son am undod yma yn Lerpwl. Ond y tu ôl i ddrysau caeedig - mae'r dadleuon, a'r frwydr am rym o fewn y blaid yn parhau.

A'r ddadl gyntaf ers i Jeremy Corbyn gael ei ethol - yn ymwneud a seddi i gynrychiolwyr o Gymru a'r Alban ar fwrdd rheoli'r blaid.

Pryder cefnogwyr Jeremy Corbyn yw y gallai cynrychiolydd o Gymru, wedi'i ddewis gan Carwyn Jones, yn ogystal â chynrychiolydd o'r Alban - wrthwynebu Jeremy Corbyn.

Byddai balans y grym wedyn yn troi yn erbyn Jeremy Corbyn ac asgell chwith y blaid. A hynny mewn cyfnod pan maen nhw'n ceisio llywio'r balid i gyfeiriad gwahanol.

Methu wnaeth yr ymgais ddydd Llun, ond mae'n bosib y bydda nhw'n trio eto ddydd Mawrth, cyn y cynhelir pleidlais ar lawr y gynhadledd ar y mater yma, a newidiadau eraill fyddai'n rhoi mwy o annibyniaeth i Lafur Cymru.

Ar hyn o bryd mae hon yn edrych fel un frwydr mae Jeremy Corbyn yn debygol o golli.