Gwobr Mis Hanes Pobl Dduon i gyn geisiwr lloches

Kimberly Mpukusa
Image caption Mae Kimberly Mpukusa bellach nôl ar frig rhestr detholion tennis dan 18 Cymru

Mae cyn geisiwr lloches sy'n un o chwaraewyr tennis ifanc disgleiriaf Cymru ymysg enillwyr gwobrau ieuenctid Mis Hanes Pobl Dduon eleni.

Fe lwyddodd Kimberly Mpukusa i ddringo i frig rhestr detholion tennis dan 18 Cymru, er iddi fethu dod o hyd i noddwr i'w chefnogi.

Hi yw enillydd maes chwaraeon y gowbrau sy'n cymeradwyo llwyddiant pobl dduon ifanc rhwng 13 a 30 oed

Cafodd yr enillwyr eu datgelu mewn digwyddiad yn y Senedd yng Nghaerdydd, a hynny fel rhan o Fis Hanes Pobl Dduon, gŵyl sy'n dathlu cyfraniad pobl dduon i hanes.

'Brwydro'

Fe ddechreuodd Ms Mpukusa chwarae tennis ar daith ysgol pan yn naw oed, a dechreuodd ei thad chwarae'r gamp er mwyn ei hyfforddi. Roedd cymryd rhan mewn pencampwriaethau'n anodd oherwydd sefyllfa ariannol y teulu.

Pan yn 13, fe roddodd y gorau i chwarae oherwydd ei statws fel ceisiwr lloches, ond ail-ddechreuodd chwarae ddwy flynedd yn ôl pan gafodd y teulu'r hawl i aros yn y DU.

Mae hi bellach nôl ar frig rhestr detholion dan 18 Cymru.

Wrth dderbyn ei gwobr yn y seremoni yng Nghaerdydd, dywedodd Ms Mpukusa: "Mae'n golygu llawer i fi, allai geiriau ddim esbonio cymaint mae fy rhieni wedi brwydro a chymaint dwi wedi brwydro.

"Mae'r wobr yma'n dangos os 'dych chi'n gweithio'n galed, os 'dych chi'n benderfynol, os 'dych chi'n fodlon aberthu, allwch chi fod yn fawr ac fe allai pobl gydnabod pa mor galed 'dych chi'n gweithio."

Rhai o enillwyr eraill y gwobrau i bobl ifanc:

  • Arweinydd Ifanc: Ali Abdi am ei ymgyrch dros gyflog byw
  • Celfyddydau: Roselynn Mbwembwe am ei pherfformiadau dawns
  • Cerddoriaeth: Ify Iwobi o Abertawe am ei chyfansoddiadau
  • Dinesydd Da: Jacob Ofruma am godi arian a gwaith gwirfoddol
  • Gofalwr Ifanc: Christopher Nation am ofalu am ei fam ers ei fod yn chwe mlwydd oed
  • Gwirfoddoli: Ismat Ayed am waith datblygu cymunedol yn ardal Butetown o Gaerdydd
  • Gwyddoniaeth ac Arloesedd: Taiwo Okeneye am ddatblygu ap ryseitiau Affricanaidd
  • Menter: Nancy Buka, a sefydlodd ei salon harddwch ei hun
Image caption Mae Ify Iwobi wedi cyfansoddi 28 darn o gerddoriaeth, a hynny yn wyneb brwydr galed gyda chyflwr OCD

Fe ddywedodd Ray Singh, cadeirydd Race Council Cymru a beirniad y gwobrau, bod enillwyr y gwobrau "eisoes wedi gwneud cyfraniad mawr" i gymdeithas.

"Mae effaith [eu cyfraniad] i'w weld yn barod ym maes gwyddoniaeth ac arloesedd, dinesyddiaeth a'r celfyddydau.

"Nawr, yn y cyfnod ar ôl 'Brexit', mae rhaid edrych 'mlaen a sicrhau bod Cymru'n genedl ble mae hanes, celfyddyd a gwahaniaethau diwyllianol pobl dduon yn destun dathlu nid gwahanu."

Ymysg y gwestai yn y Senedd oedd yr Ysgrifennydd Cyllid a Llywodraeth Leol, Mark Drakeford:

"Ni'n hollol hapus i gael be' sy'n digwydd yn y Senedd heddi," meddai. "Ni'n dathlu hanes pobl ddu o ledled y byd yma yng Nghymru ers canrif a mwy.

"Ond hefyd be' ni weld'i weld ydi pobl ifanc o gymunedau dros Gymru yn derbyn gwobrau am y gwaith maen nhw'n ei wneud i'n helpu ni i greu hanes."

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Mark Drakeford AC yn y Senedd yn croesawu cyfraniad enillwyr y gwobrau

Mae gwreiddiau Mis Hanes Pobl Dduon yn yr Unol Daleithiau yn 1926, a nawr mae yna 6,000 o ddigwyddiadau yn cael eu cynnal ledled y DU.

Fe fydd y mis o weithgareddau ym mis Hydref yn cydnabod cyfraniad pobl dduon i ddiwylliant a hefyd hanes lleol, hanes cenedlaethol a hanes y byd.