Comisiynydd yn poeni am effaith Brexit ar gyfleoedd plant

Sally Holland

Mae'r Comisiynydd Plant yn dweud ei bod yn poeni am yr effaith y gallai gadael yr Undeb Ewropeaidd ei gael ar blant yng Nghymru.

Yn ôl yr Athro Sally Holland, dydi llawer o blant sy'n wynebu anawsterau ddim yn cael y cyfle digonol i wireddu eu potensial, ac fe allai gadael yr undeb arwain at rwystrau pellach.

Yn ei hadroddiad blynyddol, sy'n cael ei gyhoeddi ddydd Mercher, mae'n dweud fod plant sydd â phroblemau iechyd meddwl, plant sy'n byw mewn tlodi a phlant sydd wedi bod mewn gofal yn dal i golli allan.

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru eu bod yn diolch i'r comisiynydd am ei hadroddiad ac y bydden nhw'n ymateb yn fuan.

'Mwy o rwystrau'

"Dyw plant yng Nghymru ddim i gyd yn cychwyn o'r un man, ac mae rhai yn wynebu llawer mwy o rwystrau nag eraill mewn bywyd," meddai'r Athro Holland.

"Mae Llywodraeth Cymru, yn ei rhaglen lywodraethu, wedi addo rhoi'r dechrau gorau mewn bywyd i bob plentyn yng Nghymru.

"Rydyn ni'n gwybod beth yw'r rhwystrau, ond rwy'n pryderu y bydd yr ansicrwydd ynghylch effaith Prydael (Brexit) ar Gymru yn golygu bod oedi wrth i ni ddileu'r rhwystrau yma ar gyfer rhai o'n plant a'n pobl ifanc mwyaf difreintiedig.

"Mae'n rhaid sicrhau na fydd unrhyw grŵp o blant yn cael eu hanghofio yn yr adrefniant i Gymru ar ôl Prydael. Mae'n rhaid i Gymru lwyddiannus ar ôl Prydael weithio i bawb.

"Rwyf wedi fy nghalonogi bod gennym ni bellach Ysgrifennydd Cabinet sy'n ymdrin yn benodol â phlant, ond rhaid sicrhau bod hynny'n arwain at newidiadau cadarnhaol, amlwg i fywydau plant.

"Byddwn i'n hoffi gweld y Llywodraeth nawr yn symud ymlaen yn ddi-oed i gyflwyno'r cyfreithiau a'r ddeddfwriaeth 'unwaith mewn oes' sydd ar waith yng nghyswllt rhoi yr un amddiffyniad i blant o ymosodiad corfforol ag oedolion, a rhoi mwy o gefnogaeth i blant sydd ag anghenion dysgu ychwanegol, er mwyn helpu i sbarduno gwelliannau sylweddol ym mywydau'r rhai mwyaf agored i niwed."

Mae'r comisiynydd yn galw ar Lywodraeth Cymru i gyhoeddi rhaglen benodol ar gyfer plant a phobl ifanc, gyda chynllun gwaith clir ar sut y byddan nhw'n mynd ati i gwblhau eu hymrwymiad, er mwyn sicrhau na fydd unrhyw blentyn yn methu ar y cyfle a'r hawl i fod y gorau gallan nhw fod.


Meysydd eraill sy'n cael sylw yn adroddiad blynyddol y Comisiynydd Plant:

  • Plant sy'n derbyn addysg gartref - Mae'r Athro Holland yn poeni bod rhai o'r plant sy'n derbyn addysg gartref o dan y radar yn gyfangwbl. Mae hi am weld rhieni sy'n addysgu eu plant gartref yn nodi eu bwriad i wneud hynny ar gofrestr, a phlant sydd eisoes yn cael eu haddysg gartref yn cael eu gweld gan rywun tu allan i'r teulu er mwyn holi beth yw eu barn am eu haddysg.
  • Iechyd meddwl plant - Er ei bod yn croesawu targedau newydd uchelgeisiol o ran rhestrau aros gwasanaethau clinigol a pheth buddsoddiad newydd yn iechyd meddwl plant, mae'r comisiynydd yn pryderu bod plant yn dal heb dderbyn help yn ddigon cynnar ac yn y mannau cywir, er enghraifft gartref ac yn yr ysgol. Fydd y targedau o ran rhestrau aros ddim yn cael eu cyrraedd mewn llawer ardal yng Nghymru ym mlwyddyn gyntaf eu gweithredu, ac mae'r Athro Holland yn galw am wneud ataliaeth ym maes iechyd meddwl a chymorth cynnar yn elfen graidd o ddull gweithredu cefnogol, ysgol gyfan, erbyn i'r cwricwlwm ysgol newydd gael ei roi ar waith yn llawn yn 2021.
  • Mabwysiadu - Mae tystiolaeth o'r gwaith achosion a ddaeth i swyddfa'r comisiynydd wedi dangos bod mynediad at gefnogaeth ar ôl mabwysiadu a gwaith hanes bywyd yn dal yn anghyson ar draws Cymru, a bod y lefelau cyfredol o ariannu tuag at gefnogaeth heb ddatblygu i'r un graddau ag yn Lloegr.