Gwasanaeth Gwartheg yn methu ateb 90% o alwadau Cymraeg

gwartheg
Image caption Mae'n rhaid i ffermwyr roi gwybod i'r BCMS os ydyn nhw am symud gwareth oddi ar eu tir

Mae Comisiynydd y Gymraeg wedi beirniadu gwasanaeth ffôn Cymraeg un o asiantaethau amaethyddol Prydain.

Mewn adroddiad, mae'n dweud bod y BCMS - y Gwasanaeth Symud Gwartheg Prydeinig - wedi methu ateb dros 90% o'r galwadau i'w llinell Gymraeg mewn cyfnod o chwe mis.

Fe ddywedodd un o swyddogion Undeb Amaethwyr Cymru wrth raglen y Post Cyntaf ar BBC Radio Cymru bod y sefyllfa'n "gywilyddus".

Mae'r comisiynydd, Meri Huws, wedi gofyn am adroddiad misol gan y gwasanaeth am y flwyddyn nesaf yn dangos faint o alwadau Cymraeg sy'n cael eu hateb yn Gymraeg.

Cynllun iaith

Bob tro mae ffermwr eisiau symud gwartheg oddi ar ei dir, mae'n rhaid rhoi gwybod i'r BCMS, un ai ar y we neu dros y ffôn.

Mae cynllun iaith y gwasanaeth - sydd dan reolaeth yr Asiantaeth Taliadau Gwledig - yn datgan fod ganddyn nhw wasanaeth ffôn Cymraeg ar gael yn ystod yr un oriau â'u llinell gymorth Saesneg.

Ond yn ôl yr ystadegau yn adroddiad y comisiynydd, nifer bychan iawn o'r galwadau i'r llinell Gymraeg yn y chwe mis rhwng Medi 2015 a Chwefror 2016 gafodd eu hateb yn yr iaith.

Ym mis Tachwedd 2015, dim ond dwy alwad o'r 124 a dderbyniodd y llinell Gymraeg gafodd hateb yn Gymraeg. Ym mis Ionawr 2016, dim ond naw allan o 325 gafodd eu hateb yn Gymraeg.

Dros y cyfnod cyfan, fe fethodd y BCMS ateb 92.5% o'u galwadau Cymraeg.

'Cywilyddus'

Yn ôl Gwynedd Watkin, Swyddog Gweithredol Undeb Amaethwyr Cymru Sir Gaernarfon, mae o'n derbyn cwynon cyson am y gwasanaeth.

Dywedodd wrth Y Post Cyntaf: "Yn gyson dros y blynyddoedd diwethaf, rydan ni wedi bod yn cael cwynion niferus bob wythnos. Mae'r gwasanaeth yn gwbwl annigonol.

"Mae'n gywilyddus fod llai na dau y cant o'r galwadau sy'n mynd drwodd i'r llinell Gymraeg ambell fis yn cael eu hateb yn Gymraeg. Mae hynny'n warth."

Image caption Mae Gwynedd Watkin am weld newid i drefn llinell gymorth y BCMS

Ychwanegodd Mr Watkin bod angen i'r BCMS ystyried adleoli ei gwasanaeth ffôn o'u swyddfa bresennol yn Workington, Cumbria.

"Mae angen naill ai penodi mwy o bobol sy'n siarad Cymraeg yn Cumbria, neu bod nhw yn lleoli gwasanaeth yma yng Nghymru gyda gwasanaeth cwbwl Gymraeg yn tarddu ohoni", meddai.

Mae Comisiynydd y Gymraeg wedi argymell y dylai'r asiantaeth ddarparu ystadegau misol iddi dros y flwyddyn nesaf. Mae hi hefyd wedi argymell y dylai'r asiantaeth gyhoeddi ei chynllun iaith ar ei gwefan.

Dywedodd llefarydd ar ran yr Asiantaeth Taliadau Gwledig eu bod yn cymryd eu cyfrifoldebau o dan Ddeddf yr Iaith Gymraeg o ddifri a'u bod yn ystyried Adroddiad y Comisiynydd er mwyn gallu parhau i gefnogi cwsmeriaid Cymraeg.