Georgia ar fy meddwl

Mae pêl-droedwyr Cymru'n chwarae Georgia nos Wener yng ngemau rhagbrofol Cwpan y Byd, ond faint mewn gwirionedd ydych chi'n ei wybod am Georgia?

Na, doedden ni ddim yn gwybod rhyw lawer chwaith!

Dyma ganllaw angenrheidiol Cymru Fyw i wlad Georgia.


1. Hir oes!

Mae gan wlad Georgia enw am fod yn gartref i bobl sy'n byw yn hir. Yn 2010, roedd Antissa Khvichava o bentref Samegrelo yn honni ei bod hi'n 129 oed. Roedd Anton Pilya yn medru gwneud hyd yn oed yn well gan honni ei fod yn 135 oed cyn ei farwolaeth yn 1965.

Ond mae'n debyg fod record y wlad o gadw cofnodion manwl a chywir yn un eithaf bratiog, a does dim tystiolaeth fanwl bod mwy o bobl yn byw dros 100 oed yn Georgia nag mewn unrhyw wlad arall.

Y prif reswm am y straeon ac am ddelwedd y wlad o fod yn gartref i bobl hyna'r byd, yw bod nifer o bobl sy'n byw yn rhai o ardaloedd mwyaf anghysbell y wlad wedi newid cofnodion eu geni er mwyn hawlio pensiwn yn gynt.

Image caption "Ydyn, rydyn ni'n 88 oed... wir nawr!"

2. Prifddinas boeth

Prifddinas Georgia yw T'bilisi, un o ddinasoedd hynaf y byd. Mae tystiolaeth fod pobl wedi bod yn byw yna ers 4,000 o flynyddoedd cyn Crist.

Er gwybodaeth, mae'r enw T'bilisi'n dod yn wreiddiol o'r gair Georgiaidd am cynnes neu twym.

Image copyright AFP
Image caption Pont Heddwch, T'bilisi

3. Rhan o Rwsia?

'Dyw Georgia erioed wedi bod yn rhan o Rwsia, ac er ei fod yn rhan o'r Undeb Sofietaidd am ddegawdau, roedd hyn yn ddraenen gyson yn ystlys trigolion y wlad.

Enillodd Georgia annibyniaeth o'r Undeb Sofietaidd yn 1991, ond yn ôl un asiantaeth telegyfathrebu o Foscow, mae'r wlad yn dal yn rhan o Rwsia!

Saethodd y cwmni hysbyseb deledu yn dangos lleoliadau gwahanol gan honni bod eu cwmni nhw yn gwasanaethu Rwsia gyfan. Yn anffodus, roedd bron pob un o'r lleoliadau yn Georgia!

Image copyright Daniel Noll
Image caption Tŵr Svan, ym mynyddoedd y Caucus

4. Ble roedd 'Red October'

Efallai i rai ohonoch weld y ffilm, The Hunt for Red October, gydag Alec Baldwin a Sean Connery. Roedd y ffilm yn addasiad o lyfr Tom Clancy, wnaeth wneud cymeriad Sean Connery, capten y llong danfor, yn ŵr o Georgia oherwydd natur annibynnol y wlad o fewn yr Undeb Sofietaidd.

Mae'n debyg ei bod hi'n fwy realistig i gapten o Georgia fod yn ddigon cryf ei arddeliad i beidio ufuddhau'n ddall i orchmynion Rwsia, nag unrhyw un arall o aelodau'r Undeb Sofietaidd.

Cofiwch, roedd acen Sean Connery yn y ffilm yn anhygoel o debyg i acen Albanaidd!


5. Joe Stalin

Gafodd Joseph Vissarionovich Stalin ei eni yn Gori yn 1878 pan roedd Georgia yn rhan o Ymerodraeth Rwsia. Roedd ganddo ddau fys yn sownd i'w gilydd ar ei droed chwith a chafodd ei wyneb ei greithio gan y frech wen pan oedd yn saith oed.

Efallai bod hyn yn rhannol esbonio pam ei fod yn unben mor filain, gan fod cyfuniad o'i bolisïau wedi arwain at farwolaeth tua 2.7 miliwn o bobl yn ystod ei deyrnasiad fel arweinydd Rwsia.

Gyda llaw, ei enw yn iaith Georgia yw Ioseb Besarionis dze Jughashvili.


6. Dwfn...

Mae Georgia'n gartref i'r ogof ddyfna'n y byd.

Mae Ogof Krubera'n syrthio 2,197 metr o'i mynedfa i'w phwynt mwyaf dwfn, ac yn ôl beth rydyn ni'n ei wybod ar hyn o bryd, dyma'r unig ogof yn y byd sy'n ddyfnach na 2,000 metr.

Image caption Slough, ger Llundain: Bron yn gymaint o dwll ag Ogof Krubera
  • Dilynwch Georgia v Cymru ar lif byw Cymru Fyw,16:30 pnawn Gwener, 6 Hydref
  • Gwrandewch ar sylwebaeth fyw BBC Radio Cymru
  • Gwyliwch y gêm yn fyw ar S4C

Hefyd ar y BBC