Cartrefi anaddas i'r anabl yn 'argyfwng cudd' medd elusen

Gerallt

Mae bron tri chwarter o bobl anabl yng Nghymru yn byw mewn cartrefi anaddas ac mae'r sefyllfa yn "argyfwng cudd", yn ôl elusen Leonard Cheshire Disability.

Dywed yr elusen, sydd yn helpu pobl anabl i fyw yn annibynnol, bod 72% o bobl anabl yng Nghymru yn gaeth yn eu tai eu hunain gyda 87% o gynghorau yn methu yn eu dyletswyddau cyfreithiol i addasu tai i bobl anabl o fewn blwyddyn.

Mae gan Gerallt, sydd yn byw ym Mhenfro, gyflwr Freidrichs Ataxia sydd yn effeithio ar ei asgwrn cefn ac yn gwneud hi'n anodd iddo symud.

Fe gafodd wybod mai tŷ dros dro oedd yr un mae yn byw ynddo.

'Anghofio amdano ni'

Mae o wedi bod yn byw yno ers pedair blynedd erbyn hyn. Fe gymerodd hi flwyddyn i ystafell ymolchi gael ei rhoi yn ei le a bu'n rhaid iddo fynd i'r ganolfan hamdden leol i ddefnyddio'r gawod.

Dywedodd wrth Newyddion 9 nad oedd yn gallu symud o gwmpas y tŷ a'i fod wedi brifo sawl gwaith wrth geisio symud o gwmpas.

Mae Gerallt yn dweud nad ydy o yn gallu rhoi ei ferch yn ei gwely yn y nôs: "Mae'n teimlo fel bod pobl wedi anghofio amdana ni."

Mae ei wraig, Kelly yn dweud bod y sefyllfa wedi bod yn "anodd iawn": "Peidiwch cam ddeall fi, mi ydyn ni wedi cael adegau da hefyd. Ond mae e yn gadael ei ôl arnoch chi, dwi'n trio peidio dangos.

"Dwi'n trio bod yn gryf ac yn bositif ar gyfer fi, Ger a'r plant. Mae yna adegau pan mae'n rhaid i fi fynd i gornel a chrio ychydig, ar ben fy hun.

"Dwi ddim yn meddwl bod pobl yn deall go iawn y frwydr."

Mae ymgyrch ar Facebook yn gobeithio codi £10,000 ar gyfer sgwter i Gerallt a theclynnau eraill. Maent wedi codi £3,000 cyn belled.

Mae'r gost o addasu tŷ ar gyfer person anabl ar gyfartaledd yn costio £20,550. Mae hyn yn cynnwys pethau fel gosod ramp a lifft grisiau, gwneud y drysau yn fwy llydan, ac addasu'r ystafell ymolchi.

Dywedodd Mair Aubrey o Leonard Cheshire Disability bod cannoedd o filoedd o bobl ar gofrestr tai yn disgwyl am dŷ addas.

Mae Cyngor Penfro wedi dweud wrth BBC Cymru eu bod wedi cyfarfod gyda'r teulu yn aml i geisio canfod cartref addas ar gyfer yr hir dymor a'u bod yn edrych am opsiynau posib.

Ond maent yn dweud bod yna nifer cyfyngedig o dai wedi eu haddasu ar gyfer pobl anabl o fewn y sir.