Anhapusrwydd o fewn pwyllgor gwaith Barddas

Dafydd Islwyn

Mae ysgrifennydd Barddas wedi ymddiswyddo am ei fod yn anhapus gyda'r ffordd mae'r gymdeithas gerdd dafod wedi newid.

Yn ôl Dafydd Islwyn, fu'n ysgrifennydd am 36 mlynedd, mae'r penderfyniadau o fewn y gymdeithas wedi "llithro i ddwylo un neu ddau".

Mae'n haeru hefyd bod penderfyniadau sydd yn cael eu gwneud gan y pwyllgor gwaith yn cael eu hanwybyddu, a bod "agwedd dan-dinrwydd" wedi dod mewn i'r gymdeithas.

Dywedodd Swyddogion Barddas bod mwyafrif cwynion Mr Islwyn yn "farn bersonol, ac yn gyffredinol iawn eu natur" a'i bod hi'n drueni ei fod yn teimlo fel y mae.

'Diffyg disgyblaeth'

Mewn cyfweliad gyda BBC Cymru Fyw dywedodd Mr Islwyn bod y newid wedi digwydd yn ystod y chwe blynedd diwethaf, a hynny oherwydd dylanwad nifer fach o swyddogion yn sgil trefn weinyddol newydd.

"Roedd yna ryw deimlad ym mhob pwyllgor bod - yr hen oruchwyliaeth - ei dyddiau hi ar ben ac anwybyddu be mae hi wedi gwneud dros y blynyddoedd," meddai.

Mae'n dweud bod yna "ddiffyg disgyblaeth" yn y pwyllgor, gyda phenderfyniadau'n cael eu gwneud a'u hanwybyddu, a phenderfyniadau eraill yn digwydd y tu allan i'r pwyllgor heb i'r holl swyddogion wybod amdanyn nhw.

Mae'n cyfeirio hefyd at gyfrol gafodd ei chynnig gan fardd adnabyddus oedd wedi cael gwerthiant da yn y gorffennol, ond fe wrthodwyd y syniad "a beirdd eraill, llai adnabyddus yn cael eu cyhoeddi gan Barddas a'r gwerthiant yn drychinebus o isel".

Dywedodd Swyddogion Barddas bod "adegau pan mae aelodau unigol o'r pwyllgor wedi anghytuno â'r mwyafrif am ba lyfrau y dylid eu cyhoeddi, fel y mae'n ymddangos bod Dafydd Islwyn wedi gwneud y tro hwn."

Mae'r cyn ysgrifennydd yn cyfeirio at yr Eisteddfod Genedlaethol eleni, pan werthwyd llyfrau Barddas yn y Lolfa Lên.

Y polisi erioed, meddai, oedd eu bod yn cael eu gwerthu ar stondin Barddas yn unig.

"Ni thrafodwyd y syniad o gwbl yn y pwyllgor gwaith yn Aberteifi ym mis Gorffennaf," meddai.

Wrth ymateb i'r pwynt hwnnw dywedodd llefarydd ar ran Barddas mai lansiad llyfrau oedd hyn yn y Lolfa Lên, a bod gwerthu'r llyfrau yno yn rhan o amod grant gan y Cyngor Llyfrau

"Roedd holl lyfrau Barddas ar werth eleni, fel arfer, ar uned Barddas ar y Maes a thrwy lyfrwerthwyr eraill," meddai'r llefarydd.

'Cofio am yr aelodau'

Mae Mr Islwyn yn rhybuddio hefyd bod angen i'r swyddogion wrando ar aelodau'r gymdeithas gyfan.

"Mae gen i feddwl mawr, mawr o'r gymdeithas," meddai.

"Ond mae'n rhaid i'r swyddogion sylweddoli i ba gyfeiriad maen nhw'n mynd ac mae'n rhaid iddyn nhw gofio am y 650 o aelodau sydd gennym ni, bod eu barn nhw yn bwysig ac os ydi rhywun yn cynnig syniad i'r pwyllgor neu gymdeithas, bod y personau yna yn cael cyfle i ddweud eu dweud a bod yna fesur a phwyso yn gall beth sydd ganddyn nhw i gynnig."

Mae Elwyn Edwards, oedd yn swyddog gweinyddol i'r gymdeithas nes mis Awst, wedi dweud ei fod yn cytuno gyda sylwadau Mr Islwyn, ac nad yw'n hapus gyda'r ffordd roedd y gymdeithas yn trin rhai beirdd.

'Barn bersonol'

Mewn datganiad mae Swyddogion Barddas wedi diolch i Mr Islwyn am ei waith.

"Mae wedi gweithio'n ddiflino dros y gymdeithas ac o hyd wedi bod â buddiannau'r gymdeithas yn agos at ei galon," meddai'r datganiad.

"Mae pob un aelod o'r pwyllgor yn cytuno gyda'i weledigaeth o gael Cymdeithas lewyrchus a chadarn."

Ond mae'r datganiad hefyd yn dweud mai "barn bersonol" yw ei gwynion.

"Oherwydd eu natur oddrychol a chyffredinol, y mae hi bron yn amhosibl ymateb i'r cwynion hyn, ac eithrio i ddweud ei bod hi'n drueni mai felly y mae un a wnaeth twrn o waith mor wych i Barddas yn gweld pethau, ac nad felly y mae pawb yn gweld pethau."

Maent yn dweud hefyd bod newid wedi bod yn y gymdeithas wrth i bobl iau ymuno, a bod yr oes yn newid a bod technoleg newydd nawr yn cael ei ddefnyddio law yn llaw gyda chyhoeddiadau print a pherfformiadau.