Cwyn swyddogol yn dilyn marwolaeth claf iechyd meddwl

manylu
Image caption Ffion Jones a'i mam, Petra

Mae merch wedi gwneud cwyn am y gofal a roddwyd i'w mam ar ôl iddi ladd ei hun oriau'n unig ar ôl cael ei rhyddhau o uned iechyd meddwl - er i'w theulu rybuddio'r gweithwyr iechyd o'i bwriad.

Yn siarad am y tro cyntaf ar raglen materion cyfoes BBC Radio Cymru, Manylu, mae Ffion Jones yn dweud ei bod yn teimlo bod y gofal gafodd ei mam gan Fwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr dros y blynyddoedd yn "israddol".

"Dwi'n gwybod ddaw hyn ddim â mam yn ôl ond 'dan ni'n gwybod hefyd bod o wedi digwydd i lot o deuluoedd eraill - yr un sefyllfaoedd," meddai Ffion Jones.

"Felly 'dan ni wedi gwneud cwyn fel bod o ddim yn digwydd eto yn y dyfodol ac i gael 'chydig mwy o gymorth i'r teuluoedd - pan mae nhw'n deud be mae un o'r teulu wedi ei ddweud, i gymryd o chydig bach yn fwy difrifol."

Dywed Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr "eu bod yn cymryd adborth gan gleifion a'u teuluoedd o ddifrif, ac yn gwerthfawrogi eu mewnbwn i'r ffordd y mae gwasanaethau yn cael eu cynnal a'u rheoli".

Pymtheg oed oedd Ffion pan ddechreuodd ei mam, Petra Jones, o Fae Trearddur, ddioddef problemau iechyd meddwl. Roedd hynny 10 mlynedd yn ôl, a'i mam yn ei 30au hwyr.

Hergest

Dros y blynyddoedd cafodd y fydwraig yn y gymuned ei thrin am iselder ac anhwylder personoliaeth yn uned iechyd meddwl Hergest, Ysbyty Gwynedd, a chan dîm iechyd meddwl yn y gymuned Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr.

Aeth yr ymweliadau yn fwy cyson dros y blynyddoedd. Fe geisiodd anafu ei hun ac fe gymerodd orddos o dabledi sawl gwaith.

Image caption Roedd Petra Jones yn derbyn triniaeth gan Uned Hergest

Ar un achlysur bu'r heddlu yn chwilio am Ms Jones am chwe awr ar ôl iddi fynd ar goll yn ardal Llanfairfechan. Ar ôl dod o hyd iddi, fe gafodd ei chludo i Hergest. Roedd ei theulu eisiau iddi gael ei chadw i fewn yn orfodol o dan y Ddeddf Iechyd Meddwl gan eu bod yn poeni am ei diogelwch - ond cafodd ei rhyddhau y diwrnod canlynol.

Ychydig oriau'n unig ar ôl i'w mam adael yr ysbyty, cafodd Ffion Jones alwad ffôn.

"Roedd hi'n cerdded fyny ac i lawr y dreif, ac yn canu yn, wel sut allai ddeud hyn.... reit inappropriate," meddai.

"Wedyn dwi'n cofio dyma hi'n rhedeg lawr i lan y môr a dyma ffrind mam yn rhedeg ar ei hôl hi, achos doedd ffrind mam methu siarad efo hi i drio dod â hi nôl i'w senses, a dyma hi'n ffonio Heddlu Gogledd Cymru, a dyma nhw'n dwad a dyma nhw'n mynd a hi i Hergest eto.

"Ar yr adeg yma dyma hi'n cael ei admitio ar y wicend ond eto doedd hi ddim yn sectioned, oedd hi yno fel inpatient."

Cafodd y teulu brofiad tebyg fis Ebrill diwethaf pan roedd yn rhaid i Petra Jones fynd unwaith eto i uned Hergest, ar ôl i'w chyflwr waethygu.

Rhybuddio staff

Dywed Ffion Jones bod ei mam wedi ei ffonio ar y diwrnod yr oedd hi'n cael ei rhyddhau gan ddweud ei bod am ladd ei hun yn y garej ar ôl mynd adref - a'i bod hithau wedi rhybuddio'r staff.

"Dyma mam yn deud wrtha fi pan oedd hi ar y ffôn, deud unwaith fasa hi yn mynd adra fasa hi'n mynd i'r garej a lladd ei hun. Dyma fi'n deud hyn wrth un o'r staff, deud bod mam wedi bygwth lladd ei hun yn y garej a dyma hi'n dweud 'wel, dwi yn deall dy bryder di ond seicaiatrydd sydd i ddeud os ydi hi'n cael dod adra'.

"Dyma Hergest wedyn yn ffonio tua awr wedyn a dweud bod mam ar y ffordd adra felly o ni chydig bach yn flin am hyn oherwydd roedd hi wedi mynd adra ar ben ei hun, wedi cael tren ar ben ei hun, fasa hi wedi gallu mynd i unrhyw le, doedden nhw'm yn gwybod os oedd hi'n mynd adra neu beidio nagoeddan?"

Ychydig oriau yn ddiweddarach cafwyd hyd i gorff Petra Jones yn ei garej.

Cwyn swyddogol

Nawr mae Ffion Jones wedi gwneud cwyn swyddogol i'r Cyngor Iechyd Cymuned, ond nid hi yw'r unig un sy'n codi pryderon am ofal iechyd meddwl yng ngogledd Cymru.

Mae Manylu wedi siarad hefo pobol eraill sy'n feirniadol o'r gofal gafodd aelodau o'u teulu gan Fwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr.

Dywedodd yr Aelod Cynulliad Ceidwadol dros Orllewin Clwyd, Darren Miller, wrth y rhaglen: "Dwi wedi derbyn nifer o gwynion gan gleifion a'u teuluoedd dros y blynyddoedd ac hefyd mae tua hanner dwsin o adroddiadau wedi codi pryderon am wasanaethau yn y gogledd.

"Mae dwy brif broblem, y cyntaf ydi diffyg arweiniad cadarn a diffygion yn y rheoli, ac yn ail does dim digon o welyau ar gael yng ngogledd Cymru a dim digon o staff chwaith."

'15 achos'

Yn gynharach eleni fe wnaeth crwner Gogledd Orllewin Cymru ddweud fod nifer cynyddol o achosion o bobl yn lladd eu hunain yn dod i'w sylw a bod ganddo 15 achos o farwolaethau dynion i'w clywed yn ystod y misoedd nesaf - "llawer ohonyn nhw", meddai, "gyda chysylltiad ag Uned Hergest".

Dywedodd llefarydd ar ran Betsi Cadwaladr: "Oherwydd cyfrinachedd cleifion, nid ydym yn gallu trafod manylion gofal cleifion unigol. Er hynny, rydym yn cymryd adborth gan gleifion a'u teuluoedd o ddifrif, ac yn gwerthfawrogi eu mewnbwn i'r ffordd y mae gwasanaethau yn cael eu cynnal a'u rheoli.

"Yn ystod y flwyddyn ddiwethaf, mae Gwasanaethau Iechyd Meddwl ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr wedi cael eu hailstrwythuro'n radical, yn cynnwys recriwtio'r Cyfarwyddwr Iechyd Meddwl ac Anableddau Dysgu newydd.

"Rydym yn canolbwyntio'n llawn ar wella'r ffordd y mae gwasanaethau iechyd meddwl yn cael eu darparu ar draws Gogledd Cymru."

Manylu, BBC Radio Cymru 1230 ddydd Iau, ail-ddarllediad 16:00 ddydd Sul ac ar yr iPlayer.