Galw am reoli llygredd a monitro'r aer ger ysgolion

Ffordd ysgol Image copyright Getty Images

Mae elusen yn galw am reolau newydd i leihau lefelau llygredd ger ysgolion ac yn yr ardaloedd agos.

Yn ôl ymchwil Sefydliad yr Ysgyfaint, yn y pum sir fwyaf llygredig yng Nghymru, dim ond chwech o ysgolion oedd ag offer monitro llygredd gerllaw.

Mae'r elusen yn dweud bod tystiolaeth i ddangos bod llygredd uchel yn cyfrannu at broblemau ysgyfaint a heintiau mewn plant.

Dywedodd llefarydd bod Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i wella ansawdd aer, ac yn gweithredu lle mae problemau.

'Effaith difrifol'

Fe wnaeth ymchwil yr elusen, ddaeth dan y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth, ddangos:

  • O'r 17 cyngor wnaeth ymateb, nad oes gan saith offer monitro llygredd o fewn 10m i ysgol;
  • Dim ond 18% o gynghorau sy'n monitro lefelau y tu allan i fwy nag un ysgol;
  • Yn y pum sir fwyaf llygredig yng Nghymru, dim ond chwe ysgol oedd ag offer monitro gerllaw.

Dywedodd Cadan ap Tomos o Sefydliad yr Ysgyfaint bod "llygredd aer yn gallu cael effaith difrifol ar ysgyfaint plant sy'n dal i dyfu a datblygu".

"Dylen ni sicrhau ein bod yn monitro'r lefelau llygredd aer, yn enwedig yn y llefydd hynny ble mae 'na lefelau afiach ac anniogel fel Caerdydd, Abertawe a Chasnewydd," meddai.

"Mae'n rhaid i ni sicrhau bod ein plant ni yn anadlu aer sy'n iach.

"Felly be' dy'n ni eisiau gweld yw'r cyfarwyddiadau hynny yn cael eu gwneud yn fwy tynn, a sicrhau bod rhaid i gynghorau lleol fonitro tu fas i ysgolion."

Ymrwymo i wella'r aer

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru bod gweinidogion wedi "ymrwymo" i wella ansawdd aer ar draws Cymru a chynnig cymorth ac arweiniad i awdurdodau lleol.

Ychwanegodd bod cynghorau'n cynnal asesiadau rheolaidd ac yn gweithredu yn yr ardaloedd lle mae problemau gydag ansawdd yr aer.

Dywedodd hefyd bod ymgynghoriad wedi dechrau ar y mater.

Yn ymateb i'r galwadau, dywedodd Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru nad ydyn nhw'n gwneud sylwadau ar achosion unigol, ond bod pob un o awdurdodau lleol Cymru yn rhan o Fforwm Ansawdd Aer Cymru.