Cyngor yn galw ar ddatblygwyr Wylfa Newydd i 'wneud mwy'

Wylfa Newydd Image copyright Horizon

Mae Cyngor Môn wedi dweud bod angen i ddatblygwyr gorsaf bŵer arfaethedig Wylfa Newydd "wneud mwy i warantu cyfleoedd cyflogaeth leol a chefnogi'r iaith Gymraeg".

Dydd Mawrth yw'r diwrnod olaf i bobl ymateb i ymgynghoriad ar y prosiect cyn y bydd y datblygwyr, Horizon, yn cyflwyno eu cais terfynol.

Mae Horizon wedi dweud mai dyma fydd yr ymgynghoriad olaf cyn iddyn nhw gyflwyno eu cais am Orchmynion Caniatâd Datblygu yn 2017.

Mae'r ail gam ymgynghoriad cyn ymgeisio, sy'n dod i ben ddydd Mawrth, yn dilyn y cam cyntaf gafodd ei gynnal ym mis Medi 2014 ac ymgynghoriad interim gafodd ei gynnal ym mis Ionawr eleni.

'Gwendidau sylweddol'

Yn gynharach yn yr wythnos, fe wnaeth prif weithredwr y cyngor, Dr Gwynne Jones yrru llythyr yn ymateb yn ffurfiol i ymgynghoriad cyn ymgeisio'r cwmni.

Dywedodd y cyngor eu bod yn "parhau'n ymrwymedig" i'r prosiect, ond mae llythyr y prif weithredwr yn mynegi pryder am nifer o faterion allweddol am y cynllun.

Dywedodd Dr Jones: "Fel cyngor sir, rydym yn cefnogi'n llawn y datganiad a wneir gan Horizon bod gan 'Wylfa Newydd botensial i newid bywydau er gwell ar draws Ynys Môn'.

"Fodd bynnag, rydym hefyd yn gadarn bod angen trosi'r amcan aruchel yma'n ymrwymiadau a gweithredu gweladwy sy'n cwrdd â disgwyliadau pobl, busnesau a chymunedau lleol, a bod Ynys Môn yn gymwys i fanteisio ar gyfleoedd y dyfodol.

"Credwn fod yr ymateb ffurfiol yma'n darparu'r mesuriadau lliniaru angenrheidiol ar gyfer Pŵer Niwclear Horizon allu goresgyn nifer o'r effeithiau hynny yr ydym ar hyn o bryd yn weld fel gwendidau sylweddol yn y prosiect."

Image copyright Horizon

Ymysg y materion sy'n cael eu codi yn llythyr Dr Jones at Horizon mae:

  • Pryderon am ddisgwyliad Horizon y bydd isafswm o 45% o staff gweithredol Wylfa Newydd yn bobl leol;
  • Pryder bod yr effaith ar yr iaith Gymraeg yn cael sylw Horizon fel mater ar ei phen ei hun, yn hytrach na'r "edau aur sy'n gweu drwy holl elfennau'r prosiect";
  • Nid yw twristiaeth fel sector economaidd allweddol ar yr ynys wedi derbyn digon o sylw na phwysau gan Horizon;
  • Pryder na gafodd yr ymatebion i'r ymgynghoriad blaenorol o ran dewis safleoedd eu hystyried yn llawn, heblaw sôn yn fyr amdanynt ac yna eu diystyru heb fawr ddim tystiolaeth;
  • Galw am fanylder pellach yn y cais cynllunio ar gyfer sut y bydd Horizon yn datrys unrhyw faterion annisgwyl fydd yn codi drwy gydol oes y prosiect.

Ychwanegodd arweinydd y cyngor, Ieuan Williams: "Rydym yn cydnabod bod Horizon wedi darparu gwybodaeth sylweddol fel rhan o'r broses PAC 2.

"Fodd bynnag, mae yna nifer o feysydd pwysig lle mae angen rhagor o fanylder neu ragor o waith.

"Rydym yn parhau'n llawn gefnogol i gynllun Wylfa Newydd, ond ni ellir cymryd ein cefnogaeth yn ganiataol.

"Rydw i eisiau gweld ymrwymiad Horizon tuag at greu gyrfaoedd hir dymor i bobl Môn a Gogledd Cymru, gyda chynlluniau cadarn i gyflawni hyn."

'Cyfoethogi'r iaith'

Wrth lansio'r ymgynghoriad, dywedodd Horizon ei fod yn awyddus i gael adborth am nifer o bynciau penodol, gan gynnwys yr agwedd at ddiogelu a hyrwyddo'r Gymraeg.

Mewn datganiad ym mis Medi, dywedodd llefarydd: "Bydd Wylfa Newydd yn cyfoethogi'r iaith Gymraeg yn y tymor hir nid yn ei niweidio, ac rydym yn gweithio'n galed i wneud hyn yn realiti oherwydd ein bod eisiau gwneud hynny, nid dim ond oherwydd bod yn rhaid inni wneud hynny."

Straeon perthnasol