Gwydion Thomas, mab RS Thomas wedi marw

Gwydion Thomas

Mae Gwydion Thomas, unig blentyn y bardd RS Thomas a'r artist Elsie Eldridge wedi marw'n 71 oed.

Bu farw'r academydd ar 15 Medi ac roedd ei angladd ar 21 Hydref yn dilyn gwasanaeth yn Eglwys Llanfaelrhys ger Aberdaron.

Yn ystod ei fywyd, roedd yn lladmerydd dros farddoniaeth ei dad a chelf ei fam.

Cafodd un o gerddi enwocaf RS Thomas, Song for Gwydion, ei hysgrifennu fel teyrnged i'w fab.

Ond er ei fod yn fab i ddau o ffigyrau diwylliannol amlycaf Cymru, fe siaradodd Gwydion Thomas yn aml am ei fagwraeth anodd.

Roedd y teulu yn byw mewn tlodi, gan wrthod llawer o gysuron bywyd modern, ac fe gafodd Gwydion Thomas ei anfon i nifer o ysgolion bonedd. Disgrifiodd y profiad o fynychu'r ysgolion hyn fel un trawmatig.

Academydd

Yn ddiweddarach fe deithiodd y byd, a darlithio mewn Saesneg a datblygiad addysg. Fe ddaeth yn bennaeth ar adran celf a dylunio Prifysgol Thames Valley, cyn dod yn gyfarwyddwr materion academaidd y sefydliad.

Yn dilyn marwolaeth ei dad, aeth ati i hybu ymwybyddiaeth o farddoniaeth ei dad, ag hyrwyddo gwaith celf ei fam.

Roedd RS Thomas yn arfer bod yn ficer yn ogystal â bardd enwog, ond fe gafodd ei ddisgrifio unwaith fel "bwgan Cymru" ac roedd yn adnabyddus am ei dueddiadau anghymdeithasol.

Siaradodd Gwydion Thomas am gymeriad cymleth ei dad yn ddiweddarach yn ei fywyd. Mewn cyfweliad yn dilyn marwolaeth RS Thomas, dywedodd Gwydion Thomas fod ei dad "yn berchen ar y gallu mwyaf annifyr hwnnw i fod ar un llaw yn ormesol o ragfarnllyd a hefyd yn benderfynol o anghyfrifol. Roed hefyd ymysg y mwyaf sentimental o ddynion."

Cafodd Gwydion Thomas ei gladdu gyda'i fam yn Eglwys Llanfaelrhys, oedd yn rhan o blwyf Aberdaron pan roedd RS Thomas yn gwasanaethu yno.