Mesur Cymru: 'Hau hadau anghytundeb' yn ôl pwyllgor

Senedd

Gallai deddf newydd Mesur Cymru "hau hadau" anghytundeb rhwng llywodraethau Cymru a San Steffan, yn ôl un o bwyllgorau Tŷ'r Arglwyddi.

Mae Mesur Cymru'n cynnig grymoedd newydd i Gymru ar ynni, etholiadau a mwy.

Ond mae'r Arglwyddi wedi rhybuddio y gallai'r Mesur arwain at ddeddfau newydd Cymreig yn cael eu cyfeirio dro ar ôl tro i'r Goruchaf Lys yn Llundain.

Mae BBC Cymru wedi gofyn i Swyddfa Cymru am ymateb.

Mewn adroddiad dywedodd aelodau o Dŷ'r Arglwyddi sydd ar Bwyllgor Grymoedd Dirprwyedig a Diwygiadau Rheoledig y gallai "methiant y mesur i esbonio'n fwy eglur" am ffiniau deddfwriaethol y Cynulliad arwain at gyfeirio deddfau i'r Goruchaf Lys.

Gallai hyn "hau hadau anghytundeb i'r dyfodol rhwng y Cynulliad a gweinidogion Cymreig ar un llaw, a llywodraeth a senedd y DU ar y llaw arall."

Dywed yr adroddiad ei fod yn aneglur os oedd effaith y newidiadau yn y mesur yn "arwain at weld y Cynulliad yn hawlio cymwysterau deddfwriaethol mewn rhai meysydd, neu golli cymwysterau mewn meysydd y mae'n gyfrifol amdanyn nhw" ar hyn o bryd.

Deddf

Mae Mesur Cymru'n cael ei ystyried ar hyn o bryd gan Dŷ'r Arglwyddi fel rhan o'r broses fydd yn gweld y mesur yn dod yn ddeddf yn y pen draw.

Bydd y mesur yn sefydlu trefn newydd i'r Cynulliad o greu cyfreithiau, gan ddiffinio'r hawliau deddfwriaethol fydd yn cael eu cadw yn San Steffan mewn rhestr o rymoedd sydd wedi eu neilltuo.

Mae'r ddeddf bresenol yn nodi'r grymoedd sydd yn nwylo ACau, ond nid y grymoedd sydd wedi eu cadw'n ôl gan San Steffan.

Mae anghytuno blaenorol dros hawliau deddfu'r Cynulliad wedi arwain at benderfyniadau'n mynd i'r Goruchaf Lys, er mwyn i'r llys hwnnw bennu hyd a lled grymoedd deddfwriaethol ACau.

Bwriad Mesur Cymru ydi darparu eglurder ar y grymoedd sydd wedi eu datganoli a'r rhai sydd heb eu datganoli.

Roedd gweinidogion wedi addasu'r mesur o ddrafft blaenorol ohono yn dilyn beirniadaeth y byddai'n gwanhau grymoedd y Cynulliad. Ond mae ACau wedi rhybuddio y bydd y mesur ar ei newydd wedd yn lleihau eu grymoedd.

Dywedodd adroddiad pwyllgor yr Arglwyddi fod "diffyg rhesymeg amlwg" mewn cynnwys rhai grymoedd oedd wedi eu dal yn ôl yn y mesur.