Pont-y-pŵl: Yn dlawd, yn gyfoethog

Trevethin

Mae 'na dlodi enbyd mewn rhai o ardaloedd o Bont-y-pŵl yn ôl ymchwil newydd, ac mae angen rhoi hwb i'r economi leol.

"Weithiau yng Nghymru mae yn rhy hawdd i edrych o gwmpas a dod i'r casgliad syml fod ardaloedd 'cyfoethog' ac ardaloedd 'tlawd'," meddai awdur yr ymchwil.

Mae Dr Lang, sy'n ymchwilydd polisi cyhoeddus adnabyddus, o'r farn fod ei astudiaeth ym Mhont-y-pŵl, Torfaen, yn dangos fod amrywiaeth go iawn yn gallu bodoli o fewn tref unigol.

Mae'r ymchwil wedi ei wneud drwy edrych yn fanwl iawn ar wahanol gymdogaethau, ac mae wedi osgoi cyffredinoli gyda rhagfarnau ac ystadegau.

Dywedodd Dr Lang nad yw cynlluniau mawr fel y metro yng Nghaerdydd neu ffordd liniaru'r M4 ger Casnewydd o fudd economaidd i drigolion Pont-y-pŵl.

Image caption Mae Dr Lang yn gobeithio y gall yr ymchwil helpu i greu swyddi ac adfywio canol y dref

Mae'r awdur yn credu bod edrych ar ddata economaidd ar raddfa eang hefyd yn gallu golygu methu pocedi o dlodi o fewn cymunedau, a oedd ar yr wyneb yn edrych fel eu bod yn gwneud yn dda.

"Mae Pont-y-pŵl yn enghraifft o ble mae cymysgedd go iawn o bobl sydd gydag ychydig iawn o arian, a phobl sy'n gymharol gefnog, a'r ddau garfan yn byw yn agos," meddai.

"Mae llawer o'r rhai nad oes ganddynt lawer o adnoddau yn defnyddio canol y dref, tra bod y rhai sydd yn fwy cefnog, yn tueddu ar y cyfan i beidio â dod yma. Fel ffocws sylw cymunedol, rwy'n credu bod hynny'n drueni."

Mae Dr Lang, sydd wedi cyhoeddi gwaith tebyg am dref Tredegar, yn gobeithio y gall yr ymchwil helpu i greu swyddi ac adfywio canol y trefi.

Mae Pont-y-pŵl yn dref gyda phoblogaeth o tua 23,400, sydd wedi ei lleoli chwe milltir i'r de o safle treftadaeth byd ym Mlaenafon.

Tasglu'r Cymoedd

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru y bydden nhw'n "ystyried canfyddiadau" yr adroddiad dros yr wythnosau nesaf.

"Mae Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi a Seilwaith ar hyn o bryd yn y broses o ddatblygu strategaeth newydd i gefnogi twf economaidd ym mhob cymuned yng Nghymru, ac mae'r adroddiad hwn yn gyfraniad pwysig i'r gwaith," meddai'r llefarydd.

"Mae Cymru eisoes yn le gwych i wneud busnes, ond mae cyfleoedd i wneud pethau hyd yn oed yn well.

"Gyda chyflogaeth a buddsoddiad i mewn i'r wlad mor uchel ag erioed, a chyfradd diweithdra is na'r DU yn ei chyfanrwydd, mae'r seiliau yno i weithredu ar yr heriau a'r cyfleoedd o'n blaenau."

Ychwanegodd y llywodraeth y byddai Tasglu'r Cymoedd, sydd wedi cael ei sefydlu ganddyn nhw, yn edrych ar sut i ddenu mwy o swyddi o safon i'r ardaloedd hynny sydd wedi cael eu heffeithio gan ddad-ddiwydiannu.