Deddf wedi cymryd £4.5m gan droseddwyr mewn 800 achos

Cash Image copyright Met Police

Mae'r heddlu wedi defnyddio'r Ddeddf Enillion Troseddau bron i 800 o weithiau yn y tair blynedd diwethaf i gymryd dros £4.5m gan droseddwyr, yn ôl ffigyrau newydd.

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru hefyd wedi defnyddio'r ddeddf i gymryd bron i £1m gan rai sydd wedi niweidio'r amgylchedd.

Ond mae rhai yn galw am newid mawr os yw'r awdurdodau am ddarganfod mwy o arian troseddwyr.

Dywedodd y Swyddfa Gartref bod ymgynghoriad wedi dechrau i gryfhau ymdrechion i gymryd asedau troseddwyr.

Image copyright PA
Image caption Mae cymryd enillion yn un ffordd i'r heddlu atal troseddwyr rhag troseddu eto

Mae ymchwil gan BBC Cymru yn dangos bod llysoedd wedi gorfodi i droseddwyr sydd wedi byw "bywyd troseddol" yng Nghymru i dalu dros £6.8m ers 2013.

Mae heddluoedd Gwent, De Cymru a Dyfed-Powys wedi casglu £4.5m, ac mae £1.5m yn dal i'w gasglu.

Dywed Heddlu Gogledd Cymru bod y llu wedi gwneud gorchmynion o £800,000, ond nad oes ffigyrau am faint sydd wedi ei gasglu ar gael.

Rhaglen Eye on Wales ar BBC Radio Wales sydd wedi ymchwilio, wrth i Gomisiwn y Gyfraith ystyried adolygu'r ddeddf.

'Anaddas i'w bwrpas'

Dywedodd Michael Levi, athro mewn troseddeg ym Mhrifysgol Caerdydd, nad yw'r ddeddf "yn addas i'w bwrpas" gan nad yw llawer o droseddwyr yn cadw'r arian sy'n cael ei wneud drwy droseddu.

"Nid yw hynny'n wir i'r rhan fwyaf o droseddwyr, maen nhw'n troseddu er mwyn cael amser da," meddai.

Ychwanegodd y gallai mwy gael ei wneud i dargedu'r rhai sy'n gwneud elw drwy dorri rheolau amgylcheddol.

Dywedodd bod angen bod yn "llawer mwy cadarn" wrth ddelio gydag achosion o'r fath, neu bod perygl i droseddwyr droi at gael gwared ar wastraff yn anghyfreithlon i wneud arian.

Image caption Dywedodd un academydd bod angen gwella'r ddeddf i atal achosion o wastraff yn cael ei adael yn anghyfreithlon

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn hyfforddi mwy o ymchwilwyr ariannol, ac o'r £1.7m sydd wedi ei orchymyn drwy'r ddeddf, mae £973,000 wedi ei gymryd gan droseddwyr.

Dywedodd llefarydd bod y gwaith yn cymryd llawer o adnoddau, ond yn "hanfodol".

Ychwanegodd bod Cyfoeth Naturiol Cymru yn gweld y ddeddf fel modd o atal troseddwyr rhag troseddu eto, a thynnu'r cymhelliad ariannol o droseddu.

Dywedodd y Swyddfa Gartref bod rhan o'r Mesur Cyllid Troseddol newydd yn gwella'r hen ddeddf, a'i gwneud yn orfodol i berson esbonio asedau sy'n anghymesur i'w hincwm.

Ychwanegodd y llefarydd: "Os nad oes ateb, gall y llys gymryd bod yr asedau dan sylw yn enillion troseddol a gallai camau i gymryd asedau'n ôl ddigwydd."