Galw am ystyried 'mesurau arbennig' i addysg yng Nghymru

Philip Dixon
Image caption Fe wnaeth Dr Philip Dixon ategu'r ddadl ar raglen Sunday Politics Wales BBC Cymru

Mae arbenigwr ar addysg wedi dweud y dylai Adran Addysg Llywodraeth Cymru gael ei rhoi o dan "fesurau arbennig" os yw'r canlyniadau PISA nesaf yn rai siomedig.

Dywedodd Dr Philip Dixon, cyn-gyfarwyddwr undeb athrawon ATL Cymru, bod nifer o "fethiannau" wedi bod o fewn y gyfundrefn addysg yng Nghymru ers datganoli.

Ychwanegodd y dylai arbenigwyr gael eu galw o'r tu allan er mwyn taclo'r broblem os nad yw canlyniadau diweddaraf y profion rhyngwladol yn dangos gwelliant.

Yn eu hymateb dywedodd y llywodraeth fod y Gweinidog Addysg, Kirsty Williams eisoes wedi gofyn wrth sefydliad yr OECD am asesu diwygiadau diweddar.

'Cyswllt gwanaf'

Yn ôl Dr Philip Dixon - sydd wedi cyhoeddi llyfr yn ddiweddar am y gyfundrefn addysg yng Nghymru - mae athrawon, prifathrawon ac awdurdodau lleol wedi bod dan bwysau dros y blynyddoedd diwethaf i wella safonau.

"Ond yr un rhan o'r system sydd heb gael ei drawsnewid yw'r Adran Addysg ei hun, hi yw'r cyswllt gwanaf o ran addysg yng Nghymru heddiw," meddai ar raglen Sunday Supplement BBC Radio Wales.

"Nhw sydd yn gyfrifol am y system yn ei gyfanrwydd, a nhw fydd yn cael eu barnu pan ddaw'r canlyniadau PISA nesaf ym mis Rhagfyr."

Mae'r profion PISA yn cymharu addysg mewn dros 60 o wledydd ar draws y byd, ac mae pryder wedi bod ynglŷn â chwymp diweddar Cymru yn y tablau hynny.

Image caption Mae'r Gweinidog Addysg Kirsty Williams eisoes wedi gofyn am asesiad gan arbenigwyr o strategaethau Llywodraeth Cymru

"Os yw'r rhain yn set gwael arall o ganlyniadau PISA... dwi'n meddwl y dylen ni roi'r Adran Addysg mewn mesurau arbennig a chael cymorth o'r tu allan.

"Nid y polisïau sydd wedi bod ar fai... ond yn hytrach - ac mae hyn wedi bod yn thema cyson ers 17 mlynedd - problem cronig yr Adran wrth weithredu."

Y ffordd i ddatrys hynny, meddai, fyddai gofyn am gymorth arbenigwyr o wledydd eraill Prydain a thu hwnt - heb o reidrwydd gopïo syniadau o Loegr fel ysgolion rhydd ac academïau.

"Mae'n fater o edrych ar beth 'dyn ni wedi'i wneud yng Nghymru, dysgu o'r goreuon o lefydd eraill, a gweld beth ddylen ni fod yn gwneud ar gyfer y dyfodol," meddai.

'Dysgu gan y goreuon'

Mewn ymateb dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Mae'n rhy gynnar ar hyn o bryd i ddyfalu canlyniadau'r profion PISA.

"Fodd bynnag, waeth beth yw'r canlyniadau fe fyddwn ni'n canolbwyntio'n llwyr ar ddilyn y dystiolaeth rhyngwladol orau er mwyn parhau i godi safonau yn ein hysgolion.

"Dyw hi ddim yn ddigon da i ni gyfyngu ein huchelgais i edrych dros y ffin, mae'n rhaid i ni geisio bod ymysg y gorau yn y byd.

"Dyna pam y mae'r Ysgrifennydd Addysg wedi comisiynu sefydliad uchel ei barch yr OECD i ddarparu cefnogaeth a herio gwaith Llywodraeth Cymru ar ddiwygiadau addysg er mwyn sicrhau eu bod ar y trywydd iawn.

"Fe fydd yr OECD yn edrych ar y strategaethau mae Llywodraeth Cymru wedi rhoi yn eu lle ers iddyn nhw adrodd ar Gymru ddiwethaf yn 2014. Fe fyddan nhw'n rhoi eu barn ar addasrwydd y strategaethau a'r cynydd sydd wedi'i wneud arnyn nhw.

"Rydyn ni'n credu bod dysgu gan yr arbenigwyr rhyngwladol mwyaf blaenllaw, fel yr OECD, yn rhoi'r cyfle gorau i ni roi'r sgiliau, gwybodaeth, hyder a chymwysterau i'n holl ddisgyblion er mwyn iddyn nhw lwyddo yn unigol ac yn genedlaethol."