Gwahaniaeth iechyd babanod yn 'gywilyddus' yng Nghymru

babi Image copyright Flying Start Cardiff

Mae'r gwahaniaeth yng nghyfradd marwolaethau babanod yn ardaloedd mwyaf breintiedig Cymru o gymharu â'r llefydd lleiaf breintiedig yn "gywilyddus".

Dyna gasgliad prif feddyg y wlad wrth iddo gyhoeddi ei adroddiad blynyddol cyntaf.

Yn ôl Dr Frank Atherton, mae'r gwahaniaeth yn "annerbyniol" ac mae angen rhoi mwy o sylw i'r mater er mwyn mynd i'r afael â'r broblem.

Dros y blynyddoedd diwethaf, mae cyfradd marwolaethau babanod wedi gostwng yng Nghymru, ond mae nifer yr achosion mewn ardaloedd difreintiedig bron 50% yn fwy tebygol.

Mae'r ffigyrau diweddara' yn dangos bod 3.8 marwolaeth ym mhob 1,000 genedigaeth yn yr ardaloedd cyfoethocaf, o'i gymharu â 5.6 achos yn yr ardaloedd tlotaf.

Image caption Mae Dr Atherton yn galw am gyd-weithio mewn "ffyrdd creadigol"

Dywedodd Dr Atherton bod y sefyllfa yn "annheg" a bod modd i Gymru berfformio yn well.

"Mae angen i ni sicrhau bod y sefyllfa yn gwella i bawb, rhaid sicrhau felly bod darpariaeth tai, addysg ac incwm yn gwella. Mae'n fater i'r gymdeithas gyfan."

Testun pryder

Mae ei adroddiad yn tynnu sylw at enghreifftiau eraill o anghydraddoldeb, er enghraifft mae'r nifer sy'n ysmygu "llawer yn uwch" mewn ardaloedd difreintiedig, ac mae hyn yn cael ei adlewyrchu yn nifer yr achosion o ganser yr ysgyfaint.

Mae'r nifer sy'n derbyn meddyginiaethau drwy bresgripsiwn yn "destun pryder" hefyd.

Yn ôl yr adroddiad, mae nifer yr achosion ble mae unigolyn yn defnyddio 10 neu fwy o feddyginiaethau dwywaith fwy tebygol yn y mannau tlotaf.

Mae Dr Atherton yn galw ar wasanaethau cyhoeddus i feddwl am "ffyrdd creadigol" i gyd-weithio i fynd i'r afael â'r anghydraddoldeb.

Wrth ymateb, dywedodd Prif Weithredwr Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, Steve Thomas, bod hi'n gyfnod "anodd o ran cyllidebau" ond bod y sefydliadau'r sector cyhoeddus "eisoes yn cydweithio" er mwyn ceisio gwella'r sefyllfa.