Cyfres newydd yn trafod Y Mabinogion ar BBC Radio 3

Mabinogion

Bydd Gwyneth Lewis a Jon Gower ymhlith yr ysgrifenwyr fydd yn trafod Y Mabinogion mewn cyfres newydd o raglenni ar BBC Radio 3.

Fe fydd pum rhaglen yn cynnwys darlleniadau yn y Gymraeg a dadansoddiadau o'r gwaith.

Maen nhw'n cael eu darlledu bob nos rhwng 14 ac 18 o Dachwedd fel rhan o raglen nosweithiol The Essay am 22:45.

Dywedodd Jon Gower bod y Mabinogion yn "drysor cenedlaethol" gwerth ei rhannu gyda chynulleidfa ehangach.

"Y Mabinogion ydy un o gasgliadau chwedlau gorau Ewrop," meddai.

Image caption Mae Jon Gower yn dweud bod angen rhannu chwedlau'r Mabinogion gyda chynulleidfa eang

"Ond mae ganddyn nhw berthynas arbennig gyda'r wlad rydyn ni'n byw ynddi heddiw, gan fod cymaint o lefydd sy' dal ar y map heddiw yn lleoliadau ar gyfer straeon gafodd eu hadrodd flynyddoedd maith yn ôl."

Y pum awdur fydd yn trafod Y Mabinogion ydy'r Athro Sioned Davies, James Hawes, Gwyneth Lewis, Jon Gower ac Horatio Clare.

Dywedodd Mr Gower bod straeon Y Mabinogion dal yn berthnasol heddiw: "Wrth ddarllen y straeon mae'n bosib cael syniad o sut mae tirwedd Cymru yn debyg iawn i fel oedd hi yn y canol oesoedd, ond hefyd sut mae pethau wedi newid.

"Er enghraifft, yn stori Culhwch ac Olwen mae 'na gyfeiriad at ddatgoedwigo'r tir.

"Ac mae'r straeon yn cynnwys cymeriadau gydag apêl y tu hwnt i Gymru. Mae Arthur yno, sy'n dilyn y Twrch Trwyth o amgylch y wlad, ac oedd wedi trechu'r rhan fwyaf o'i farchogion gorau.

Image copyright Dinas a Sir Abertawe/casgliad Glynn Vivian
Image caption Darluniau'r arlunydd Christopher Williams gafodd eu hysbrydoli gan y Mabinogion

"Mae'n dangos bod gennym ni berchnogaeth o gymeriad chwedlonol, sydd erbyn hyn yn symbol o Brydeindod."

Mae'r gyfres yn rhan o raglenni yn nodi pen-blwydd Radio 3 yn 70.

Fe ddechreuodd yr orsaf fel y Third Programme yn 1946, ac roedd cyfraniadau gan Dylan Thomas yn y blynyddoedd cynnar.

Cafodd drama Thomas, Under Milk Wood, ei ddarlledu am y tro cyntaf ar yr orsaf yn fuan ar ôl iddo farw yn 1954, gyda Richard Burton yn chwarae'r brif ran.

Yn o gystal â rhaglenni dogfen a dramâu, mae'r orsaf yn darlledu llawer o gerddoriaeth ac wedi datblygu perthynas agos gyda Cherddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC.

Image caption Roedd Richard Burton yn rhan o ddarllediad cyntaf Under Milk Wood ar BBC Radio 3

Astudiodd rheolwr Radio 3, Alan Davey, Y Mabinogion tra'n fyfyriwr, ac fe groesawodd y cyfle i ddarlledu'r gwaith.

"Mae The Essay ar Y Mabinogion yn rhan o ben-blwydd BBC Radio 3 yn 70, ac yn rhan o'm bwriad i ddod a diwylliant a cherddoriaeth arbennig i'n cynulleidfa," meddai.

"Rydyn ni wedi ymrwymo i ddathlu bywyd diwylliannol Cymru fel cenedl, sydd yn cynnwys ein darllediadau cyson o Gerddorfa Cenedlaethol Gymreig y BBC, ynghyd â rhaglenni fel Composer of The Week, Canwr y Byd Caerdydd a chystadleuaeth Cerddor Ifanc y BBC sydd wedi'u cynhyrchu gan BBC Cymru."