Perygl! Gaeaf!

peryg

Roedd yna 27% yn rhagor o farwolaethau yng Nghymru a Lloegr yn nhymor y gaeaf na thymor yr haf yn ôl ystadegau diweddaraf y Swyddfa Ystadegau (ONS) ar gyfer 2014/15.

Mae canran sylweddol yn fwy o bobl yn marw yn ystod misoedd y gaeaf (Rhagfyr-Mawrth) na sydd yn marw ystod gweddill y flwyddyn - ond beth yw'r achosion?

Fel y gwelwch chi ar y graff isod, mae'r lefel o farwolaethau'n codi wrth i'r tymheredd ostwng, (ac yn gostwng wrth i'r tymheredd godi).

Image copyright ONS

Mae'r rhan fwyaf o bobl yn medru cadw'n dwym ond mae oedran yn ffactor bwysig iawn wrth gadw'n iach ym misoedd y gaeaf hefyd.

Un peth sydd yn digwydd wrth i'r tymheredd ostwng yw bod nifer yr afiechydon yn codi, yn arbennig afiechydon sydd yn taro'r gwanaf yn ein cymdeithas.

Un esboniad posib pam fod mwy o bobl wedi marw yn ystod gaeaf 2014/15 na'r blynyddoedd blaenorol oedd bod y chwistrelliad ffliw yn hynod aneffeithiol y gaeaf hwnnw.

Mae meddygon yn tybio bod y straen o ffliw yn 2014/15 yn un peryglus iawn i iechyd pobl oedrannus a phobl ag afiechydon yr ysgyfaint.

Y tro diwethaf i straen tebyg o'r ffliw daro Cymru a Lloegr oedd yn 1999/2000. Roedd yna gynnydd yn nifer y marwolaethau y gaeaf hwnnw hefyd.

Image copyright Swyddfa Ystadegau Gwladol
Image caption Marwolaethau yn ystod y gaeaf fesul oedran am y blynyddoedd dan sylw. Mae'r ffigurau'n cynrychioli'r nifer sydd yn marw yn y bandiau oedran, o'r cynnydd mewn marwolaethau dros y gaeaf

Yn ystadegol, mae pobl hŷn yn fwy tebygol o ddioddef o afiechydon wrth i'r tymheredd ostwng. Mae afiechydon yr ysgyfaint yn achosi problemau mawr yn y gaeaf ond mae'r tywydd oer hefyd yn cyfrannu at gynnydd mewn achosion o glefyd y galon a chlefyd Alzheimer.

Wrth i'r gaeaf sefydlogi, mae'r tymheredd yn gostwng a'r aer yn mynd yn fwy llaith. Mae'ch corff yn gorfod gweithio'n galetach i gadw'n dwym a chadw'n iach, mae'ch sustem imiwnedd dan straen i ymdopi... a dyma sydd yn medru gwneud y gwahaniaeth mawr.

Yr unig gysur ydy bod canran y marwolaethau, o drwch blewyn, yn is yng Nghymru ym misoedd y gaeaf o'i gymharu â dros y ffin yn Lloegr.

Byddwch ofalus...

Hyd yn oes os ydych chi'n iach fel cneuen, mae angen bod yn ofalus yn y gaeaf. Mae hi'n tywyllu yn gynt felly cymrwch fwy o bwyll nag arfer wrth groesi'r ffordd a chodwch eich troed oddi ar sbardun y car 'na.

Edrychwch ble ry'ch chi'n mynd rhag ofn bod yna rew.

Ond mae'n ffaith annatod, yn anffodus, fod y gaeaf yn beryglus i'r rhai gwannaf yn ein plith.

Pwyll pia hi eto'r gaeaf hwn!

Image copyright ONS
Image caption Mae canran y bobl sy'n marw ym misoedd y gaeaf yn is yng Nghymru nac yn Lloegr