"Gwneud y penderfyniad iawn"

Llinos Dafydd Image copyright Llinos Dafydd
Image caption Llinos Dafydd

Mae'n union fis ers i'r newyddiadurwraig Llinos Dafydd ddatgelu mewn erthygl i Cymru Fyw iddi gael ei threisio yn 14 oed.

Bydd hi'n trafod ymhellach ar raglen Manylu ar Radio Cymru ar ddydd Iau, 17 Tachwedd. Ers gwneud y penderfyniad i siarad yn dilyn penawdau negyddol yn y wasg am fenywod oedd yn honni iddyn nhw gael eu treisio a'u cam-drin, mae Llinos wedi ei synnu gan yr holl gefnogaeth y mae wedi ei dderbyn:


Rhyddhad

Doedd rhannu profiad mor anodd â chael fy nhreisio yn 14 oed ddim yn benderfyniad hawdd.

Nid yn unig wrth drafod beth a ddigwyddodd y diwrnod erchyll hwnnw, ond y creithiau seicolegol y mae wedi ei adael arnaf bron i 20 mlynedd yn ddiweddarach.

Ond wrth ystyried yr ymateb ydw i wedi ei gael ers hynny, rydw i'n argyhoeddedig fy mod i wedi gwneud y penderfyniad iawn.

Rydw i wedi cael negeseuon gan hen ffrindiau, a dieithriaid, yn datgelu eu bod nhw hefyd wedi mynd drwy'r un profiad.

Roedd rhai ohonyn nhw wedi dioddef mewn distawrwydd llwyr dros y blynyddoedd, heb hyd yn oed ddweud wrth ffrindiau neu deulu agos am yr hyn oedd wedi digwydd.

Roedd profiad pawb yn wahanol, ond roedden nhw oll yn dweud iddyn nhw deimlo rhywfaint o ryddhad o wybod bod rhywun arall wedi mynd drwy'r un peth, nad oedden nhw'n dioddef ar eu pennau ei hunain, a bod rhywun y gallen nhw droi ato am sgwrs.

Er nad ydyn nhw'n awyddus i drafod yn agored, mae rhai ohonyn nhw wedi ymddiried mewn ffrind neu aelod o deulu am y tro cyntaf. Dyna'n union oeddwn i wedi gobeithio ei gyflawni.

Image copyright Llinos Dafydd
Image caption Llinos a'i merched

Mae'r ymateb gan eraill wedi bod yn wahanol. Rhai yn dweud dim, yn enwedig ymysg y to hŷn - ddim yn siŵr sut i ymateb na beth i'w ddweud, mae'n siŵr. Dydw i ddim yn gweld bai arnyn nhw, am ei fod yn bwnc anodd i sgwrsio amdano.

Mae'r stigma yn parhau, ac mae'n mynd i fod yn amhosib chwalu hynny dros nos. Ond gobeithio bod fy mhenderfyniad i drafod y peth yn agored wedi bod o ryw gymorth wrth ein gosod ar y trywydd cywir, o leiaf.

Cyfiawnder

Rwy'n ddiolchgar iawn i'r cyfryngau Cymraeg am roi llwyfan i fi drafod fy mhrofiadau. Nid yn unig Cymru Fyw, ond Radio Cymru, Newyddion 9, Heno, a chylchgrawn Barn hefyd.

Mae'r gwahoddiadau i gyfrannu wedi gofyn am ymchwil pellach, ac wrth wneud hynny rydw i wedi darganfod bod treisio yn broblem hyd yn oed yn fwy nag oeddwn i wedi ei ystyried.

Yn ôl ffigyrau elusen Rape Crisis, mae bron i 100,000 o bobl yn y DU yn cael eu treisio bob blwyddyn. Ac yn ôl astudiaethau yn 2005, dim ond 5.7% o'r rheiny sy'n cael eu cyhuddo o dreisio sy'n cael eu ffeindio'n euog mewn llys barn.

Pe bai gan bob un o'r rheiny sydd wedi eu treisio'r hyder i drafod y peth heb unrhyw stigma cymdeithasol fe fyddai dioddefwyr yn cael cyfiawnder yn llawer amlach.

Image caption Bu Llinos yn trafod ei phrofiadau gyda Llinos Lee ar Heno

Gwrando: Manylu, BBC Radio Cymru, Dydd Iau, 17 Tachwedd, 12:30