Angen gwaredu ffioedd asiantaethau rhentu tai

Tai monopoli ar bunnoedd Image copyright PA

Dylid cael gwared â ffioedd asiantaethau rhentu tai yng Nghymru mor fuan â phosib, medd Jenny Rathbone, Aelod Cynulliad Llafur, Canol Caerdydd.

Ddydd Mercher fe gyhoeddodd y Canghellor Philip Hammond y byddai'r ffioedd yn cael eu gwahardd yn Lloegr.

Dywedodd yr ysgrifennydd cyllid Mark Drakeford nad yw cyd-destun pethau yr un peth yng Nghymru.

Mi all tenantiaid orfod talu ffioedd am nifer o resymau gweinyddol gan gynnwys materion yn ymwneud â chredyd, geirda a gwiriadau cysylltiedig â mewnfudo.

Yn yr Alban, mae ffioedd rhentu i denantiaid eisoes wedi'u gwahardd.

Image caption Yn ôl Jenny Rathbone mi all y ffioedd fod yn "arian am ddim byd"

Dywed Ms Rathbone bod nifer o'i hetholwyr yn denantiaid preifat a'u bod yn aml yn gorfod talu ffioedd rhentu eithriadol o uchel.

Ychwanegodd y gallai asiantaethau godi tâl am dynnu eiddo oddi ar y farchnad a dyna enghraifft lle mae "arian yn cael ei wario ar ddim byd".

Dywedodd bod yn rhaid i Lywodraeth Cymru weithredu ar unwaith neu fel arall "fydd Cymru ddim yn gwarchod ei thenantiaid gystal â Lloegr a'r Alban."

"Os nad yw'r llywodraeth yn gweithredu yn fuan ar y mater mi fyddai i yn gorfodi mesur preifat yn y cynulliad i wneud hynny."

Y llynedd, fe bleidleisiodd Ms Rathbone yn erbyn cynnig Plaid Cymru i ganiatáu gwaharddiad o'r fath i gael ei gyflwyno. Mi wnaeth hynny, meddai, am iddi gael gwybod gan Llywodraeth Cymru nad oedd gan y cynulliad rym i wahardd y ffioedd.

Erbyn hyn mae hi'n gwybod yn wahanol, dywedodd.

Costau llym

Yn ôl John Puzey, cyfarwyddwr elusen tai Shelter Cymru, mae nifer o bobol yn cysylltu â gwasanaethau cynghori yr elusen i ddweud ei bod yn anodd iawn iddynt hel digon o arian i fod yn denantiaid tai preifat.

"Y broblem i denantiaid yw eu bod yn gorfod talu rhent rhag blaen ynghyd â blaendaliadau a chostau llym eraill."

Dadl Alan Ward, cadeirydd Cymdeithas Landlordiaid Preswyl Lloegr oedd bod yn rhaid i asiantaethau gael eu talu gan rywun. Os yw landlordiaid yn gorfod talu ffioedd ychwanegol, fe fydd hynny yn cael ei adlewyrchu ym mhrisiau'r rhent.

"Mi fyddai wedi bod yn well i'r llywodraeth orfodi asiantaethau i ddweud am beth yn union y mae ffioedd yn ei dalu amdano."