Beirniadu diffyg dadleuon Llywodraeth Cymru yn y Senedd

Senedd

Mae Llywodraeth Cymru wedi cael ei beirniadu am ddarllen datganiadau "annilys" yn y Senedd a pheidio â chynnal digon o ddadleuon.

Yn ôl AC Plaid Cymru, Rhun ap Iorwerth, dyw Aelodau Cynulliad ddim yn cael digon o gyfle "i fynd dan groen" busnes y llywodraeth.

Dywedodd Llywodraeth Cymru mai safon, nid ffurf, y craffu sy'n bwysig.

Mae ACau yn trafod materion yn siambr y Senedd mewn cyfarfod llawn ar ddydd Mawrth a dydd Mercher.

Busnes y llywodraeth sy'n cael y rhan fwyaf o'r sylw ddydd Mawrth, tra bo dadleuon y gwrthbleidiau yn cael eu cynnal ddydd Mercher.

Gall gweinidogion ddefnyddio eu hamser ddydd Mawrth i wneud datganiadau - gall ACau ofyn cwestiynau yn y rhain, ond dydyn nhw ddim yn cael pleidleisio ar yr hyn sy'n cael ei drafod.

Mae hawl i gynnal pleidlais mewn dadl.

Image caption Dywedodd Rhun ap Iorwerth bod yna batrwm o'r llywodraeth yn darllen "datganiad ar ôl datganiad"

Dywedodd Mr ap Iorwerth: "Rydyn ni wedi gweld patrwm y tymor yma bod y llywodraeth yn darllen datganiad ar ôl datganiad - rhai ohonyn nhw'n bwysig iawn, ond rhai ohonyn nhw'n eithaf annilys.

"Beth mae hyn yn ei olygu yw mai ychydig iawn o gyfle sydd yna i ddadlau materion."

Awgrymodd, heb ddadleuon - ble gall ACau drafod gyda gweinidogion a chynnal pleidlais - "gall y llywodraeth osgoi rhai materion anodd".

Mae ffigyrau yn dangos, ar bedwar dydd Mawrth ym mis Hydref a Thachwedd eleni, cafodd 64.9% (837 munud) o amser y llywodraeth ei dreulio ar ddatganiadau.

Ar bedwar dydd Mawrth ym mis Hydref a Thachwedd 2014, dim ond 41.8% (422 munud) o amser y llywodraeth gafodd ei dreulio ar ddatganiadau.

'Mwy o ddatganiadau'

Dywedodd Valerie Livingston, cyfarwyddwr Newsdirect Cymru, sy'n monitro'r Senedd: "Yn bendant mae'n ymddangos bod mwy o ddatganiadau Llywodraeth Cymru nawr."

Gallai rhai fod wedi cael sylw ar ffurf ysgrifenedig yn hytrach nag yn y siambr, meddai.

Image caption Yn ôl Valerie Livingston, dyw'r llywodraeth na'r gwrthbleidiau yn defnyddio amser yn effeithiol

Ond ychwanegodd Ms Livingston bod amser y gwrthbleidiau "ddim wastad yn cael ei ddefnyddio'n effeithiol".

Awgrymodd y dylai'r gwrthbleidiau "ganolbwyntio mwy ar beth y maen nhw'n cynnal dadleuon amdanyn nhw", yn hytrach na'u cynnal am faterion mwy "cyffredinol".

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Mewn datganiad ar lafar, mae gweinidog yn ateb pob pwynt sydd wedi cael ei godi gan ACau unigol, pan maen nhw'n codi - yn hytrach nag ymateb mewn termau cyffredinol i faterion sy'n cael eu codi mewn dadl.

"Felly, mae datganiad yn galluogi mwy o ymgysylltu a herio rhwng ACau a gweinidogion na fyddai'r achos mewn dadl.

"Yn nau sesiwn diwethaf cwestiynau busnes i Arweinydd y Tŷ, mae ACau wedi gofyn i Lywodraeth Cymru gyflwyno 23 datganiad, ond dim ond un ddadl."