Cwestiynu arian bwrdd iechyd i ymgyrch Her Cylchdaith Cymru

Logo

Mae archwilwyr wedi cwestiynu trefniadau ariannol Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr mewn cysylltiad â thaith elusennol Her Cylchdaith Cymru'r llynedd.

Bwriad yr her oedd codi ymwybyddiaeth ynglŷn â thrawsblannu organau ac fe gafodd ei threfnu gan fudiad Cerddwn Ymlaen.

Mae BBC Cymru Fyw wedi gweld adroddiad gan Swyddfa Archwilio Cymru sy'n dweud nad oedd telerau ac amodau wedi eu cytuno rhwng y bwrdd iechyd a threfnwyr yr her.

Mae'r bwrdd iechyd a'r trefnwyr wedi cydnabod fod "amwysedd" ynglŷn â'r elfen codi arian yn ôl yr adroddiad, fydd yn cael ei gyhoeddi yr wythnos nesaf.

Fe wnaeth yr her dderbyn £85,000 o arian cyhoeddus a chostio dros £150,000 i'w threfnu. Ar ôl ystyried y costau hyn, roedd £1,368 ar ôl.

Mae Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr yn dweud bod y daith wedi bod yn llwyddiant ond eu bod nawr wedi newid eu ffordd o weithio gyda chyrff allanol. Dywed Cerddwn Ymlaen eu bod wedi dysgu gwersi o'r her.

Image caption Eryl Vaughan yw trefnydd cenedlaethol Cerddwn Ymlaen

Yr Her

Cafodd Her Cylchdaith Cymru ei threfnu gan Cerddwn Ymlaen dan arweiniad eu trefnydd cenedlaethol, Eryl Vaughan.

Fe welodd yr her y canwr Rhys Meirion yn arwain nifer o enwogion ar siwrne dros Gymru ym mis Gorffennaf 2015, er mwyn codi ymwybyddiaeth o newidiadau Llywodraeth Cymru i'r ddeddf rhoi organau.

Roedd y daith hefyd er budd Cronfa Elen, gafodd ei sefydlu gan Rhys Meirion er cof am ei chwaer.

Fe ddaeth y gronfa'n rhan o elusen swyddogol Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr, Awyr Las, yn 2014.

Image copyright Ambiwlans Awyr Cymru
Image caption Mae Rhys Meirion wedi arwain teithiau Cerddwn Ymlaen yng Nghymru ers 2012

Rhoddodd y bwrdd iechyd £20,000 tuag at yr her, gyda £20,000 arall yn cael ei roi gan Fwrdd Iechyd Caerdydd a'r Fro a daeth £45,000 gan Lywodraeth Cymru.

Ond dywed adroddiad Swyddfa Archwilio Cymru fod £10,000 o gyfraniad Bwrdd iechyd Betsi Cadwaladr wedi dod ar ffurf benthyciad.

Fe wnaeth yr archwilwyr ddarganfod nad oedd y gwaith papur perthnasol wedi ei brosesu gan dîm ariannol Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr ar ôl i'r benthyciad gael ei glustnodi. Er hynny fe gafodd yr arian ei drosglwyddo.

Dywedodd Cerddwn Ymlaen nad oeddynt yn ymwybodol mai benthyciad oedd yr arian, ac na fydden nhw wedi ei dderbyn petai nhw'n gwybod hyn.

Er mwyn sicrhau nad oedd cynllun Her Cylchdaith Cymru yn gwneud colled, fe aeth Cerddwn Ymlaen ati i gynnal digwyddiadau pellach i godi arian.

Image copyright Awyr Las
Image caption Taith feics o Ysbyty Glan Clwyd i Gaernarfon oedd un o weithgareddau'r Gylchdaith y llynedd

Proses dendro

Cafodd cofnodion ariannol terfynol yr her eu cyflenwi i Fwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr gan Cerddwn Ymlaen ym mis Mai 2016, chwe mis ar ôl y dyddiad gwreiddiol.

Cafodd pryderon eu codi hefyd am fethiant y bwrdd iechyd i gydymffurfio gyda'u rheolau ariannol eu hunain mewn cysylltiad â'r her.

Fe wnaeth Cerddwn Ymlaen gomisiynu cwmni o'r enw Storm and Shelter i ddarparu gwefan, gwaith ffilmio a chymorth proffesiynol ar gost o £32,000, a hynny heb gyflawni proses dendro.

Yn ôl adroddiad Swyddfa Archwilio Cymru, roedd rheolau ariannol y bwrdd iechyd yn golygu fod rhaid rhoi unrhyw waith is-gontractio dros £25,000 allan i'w dendro.

Mae trefnydd Cerddwn Ymlaen, Eryl Vaughan yn gadeirydd ar gwmni Storm and Shelter ac mae ei fab yn rheolwr gyfarwyddwr ar y cwmni.

Tra bod pennaeth codi arian elusen Awyr Las yn ymwybodol o'r berthynas, doedd eraill o fewn y bwrdd iechyd ddim yn gwybod meddai'r adroddiad.

Esboniodd Cerddwn Ymlaen fod ganddyn nhw berthynas wedi ei sefydlu'n barod gyda chwmni Storm and Shelter, a doedden nhw ddim yn credu y bydden nhw wedi gallu sicrhau gwasanaeth o'r fath yn unrhyw le arall am gost debyg ar fyr rybudd.

Dywedodd Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr wrth BBC Cymru Fyw na chafodd yr angen i gydymffurfio gyda Pholisi Pryniant Cyhoeddus ei esbonio yn ddigon eglur i Cerddwn Ymlaen cyn yr her.

Image copyright JAGGERY/GEOGRAPH
Image caption Mae Swyddfa Archwilio Cymru yn dweud fod problemau oedd yn gysylltiedig gyda'r her yn gallu codi gyda chyrff cyhoeddus eraill

Problemau cyffredin

Dywed Swyddfa Archwilio Cymru fod y problemau oedd yn gysylltiedig â Her Cylchdaith Cymru yn codi gyda llawer o gyrff sector cyhoeddus sy'n cydweithio gyda chyrff allanol i godi arian, gyda diffyg goruchwyliaeth a monitro, diffyg tryloywder a rheolaeth wael o wrthdaro buddiannau yn bryderon sy'n codi dro ar ôl tro.

Mae Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr yn dweud fod cyfundrefn cydweithio mewn lle bellach, fydd yn ystyried prif risgiau mewn cynlluniau tebyg yn y dyfodol. Mae'r fframwaith hefyd yn sicrhau y bydd cytundebau'n rhai ffurfiol, ac yn ysgrifenedig pan fo angen.

Ychwanegodd y bwrdd iechyd fod Her Cylchdaith Cymru wedi bod yn llwyddiant wrth ledaenu'r neges a hybu ymwybyddiaeth ar hyd Cymru am y newidiadau i'r ddeddf rhoi organau.

Mae Cerddwn Ymlaen yn dweud eu bod wedi dysgu gwersi o'r her, ac wedi newid y ffordd y maen nhw'n gweithio o ganlyniad. Maen nhw'n dweud fod y digwyddiad wedi bod yn llwyddiant wrth ledaenu'r neges am y newidiadau i'r ddeddf rhoi organau, sef prif nod yr her.

Dywedodd Rhys Meirion wrth BBC Cymru Fyw fod yr her wedi ei threfnu gan griw o wirfoddolwyr oedd am wneud gwahaniaeth, ac roedd hyn wedi ei gyflawni'n llwyddiannus.