Cynllun llanw £18m ddim yn cynhyrchu ynni

DeltaStream Image copyright Tidal Energy Ltd
Image caption Roedd prosiect DeltaStream yn defnyddio dŵr llanw i gynhyrchu trydan

Fe wnaeth cynllun ynni llanw gwerth £18m roi'r gorau i gynhyrchu trydan oherwydd nam technegol fisoedd ar ôl iddo gael ei osod ar wely'r môr, yn ôl un o gyfarwyddwyr y cwmni tu ôl i'r fenter.

Ond dywedodd Chris Williams o Tidal Energy, cwmni sydd nawr yn nwylo'r gweinyddwyr, bod y cynllun ymchwil wedi bod yn "fenter wych" gan gyflawni llawer a dod o hyd i wybodaeth werthfawr.

Ychwanegodd nad oedd hi erioed yn fwriad y byddai cynllun DeltaStream yn cynhyrchu cyflenwadau sylweddol o ynni.

Fe wnaeth y cynllun dderbyn £8m o gymorth gan yr Undeb Ewropeaidd.

Fe wnaeth Tidal Energy, a roddwyd yn nwylo'r gweinyddwyr yn yr hydref, osod tyrbin 400KW, 39 troedfedd o uchder ger Ynys Dewi, Sir Benfro yn Rhagfyr 2015.

Mae'r gweinyddwyr yn dal i geisio dod o hyd i brynwr ar gyfer y cwmni.

Dywedodd Mr Williams bod ffactorau'r farchnad wedi golygu nad oedd modd parhau i fasnachu, ond bod y cynllun wedi llwyddo i gynhyrchu trydan.

Cadarnhaodd hefyd bod yna nam ar ddyfais sonar oedd yn rhan o offer monitro bywyd gwyllt y môr.

Arian o Ewrop

Bwriad y sonar oedd canfod unrhyw effaith ar fywyd môr o ganlyniad i'r broses cynhyrchu ynni.

Oherwydd y nam nid oedd modd parhau â'r broses cynhyrchu oherwydd nad oedd y cwmni yn cyd-fynd ag amodau eu trwydded.

Dywedodd Mr Williams: "Cynllun ymchwil a datblygiad oedd hwn. Doedd o erioed wedi ei greu er mwyn cynhyrchu cyflenwadau sylweddol o drydan.

"Y nod oedd casglu gwybodaeth, er mwyn cael profiad a'r gallu angenrheidiol i ddatblygu'r diwydiant yng Nghymru.

"Fe wnaethom gyflawni ein tasgau 100%.

"Rydym wedi gallu cyflwyno gwybodaeth i reoleiddwyr, y llywodraeth a'r diwydiant gyda gwybodaeth ynglŷn â sut roedd yr amgylchedd yn cael ei effeithio gan y tyrbin."

Fe wnaeth Llywodraeth y DU gynnig cymhorthdal o £1.4m i symud y tyrbin er mwyn i'r cwmni gynnal mwy o waith technegol yn haf 2016. Cafodd y cynnig ei wrthod.

Cafodd Tidal Energy £7.99m o gymhorthdal Ewropeaidd.

Fe wnaeth Llywodraeth Cymru hefyd fuddsoddi £49,000.

Image copyright Tidal Energy Ltd
Image caption Fe wnaeth y prosiect dderbyn arian gan yr Undeb Ewropeaidd a Llywodraeth Cymru

Mewn ymateb i gwestiwn gan arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig, Andrew RT Davies, dywedodd Ysgrifennydd yr Economi Ken Skates bod yna nifer o gwmnïau sy'n gweithio yn y maes wedi dangos diddordeb yn y posibilrwydd o brynu asedau'r cwmni, a hefyd safle arbrawf y cynllun ger Ynys Dewi.

Dywedodd Mr Davies bod y sefyllfa yn ei bryderu yn fawr.

"Fe wnaeth y prif weinidog ddisgrifio'r cynllun fel un o bwys mawr i Gymru," meddai.

"Mae'n drist nawr i ofyn am y ddyfais wedi torri ar yn gorwedd ar wely'r môr.

"Rwy'n gobeithio yn fawr fod modd dod o hyd i brynwr er mwyn arbed y prosiect, ac nad yw'n dod i ben fel un arall o fethiannau Llafur yn y maes buddsoddi."

'Cwblhau ei amcanion'

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Rydym yn deall nad yw dyfais DeltaStream yn gweithio ar hyn o bryd oherwydd nam."

Ychwanegodd fod y llywodraeth yn gweithio gyda'r gweinyddwyr er mwyn dod o hyd i brynwr.

"Fe wnaeth cynllun Tidal Energy, cynllun oedd yn cael ei ariannu gan yr Undeb Ewropeaidd, gwblhau ei brif amcanion ac mae wedi rhoi gwybodaeth bwysig i'r diwydiant," meddai'r llefarydd.

"Mae hyn wedi helpu sicrhau fod Cymru yn chwaraewr allweddol wrth ddatblygu diwydiant ynni môr, ac rydym yn awyddus i adeiladu ar y llwyddiant."