Galw am gyfraith i reoleiddio llochesau i anifeiliaid

Cathod

Mae na alw am sefydlu cyfraith newydd i reoleiddio llochesau i anifeiliaid, yn dilyn ymchwiliad gan BBC Cymru.

Bydd rhifyn nos Lun o raglen Week In Week Out yn datgelu safonau gwael mewn canolfan achub anifeiliaid yn y gogledd.

Nid yw llochesau anifeiliaid wedi eu rheoleiddio gan unrhyw gyfraith ar hyn o bryd, sy'n golygu y gall unrhyw un sefydlu canolfan o'r math yma.

Fe wnaeth y rhaglen ffilmio'n gudd yng nghanolfan Capricorn Animal Rescue ger Yr Wyddgrug. Mae'r ganolfan wedi ei beirniadu gan gyn-wirfoddolwyr oedd yn pryderu am safonau lles anifieiliaid yno.

Aeth gwirfoddolwr ar ran y rhaglen i weithio yn y ganolfan am 10 diwrnod. Ar y pryd, dim ond un aelod o staff a llond dwrn o wirfoddolwyr oedd i'w gweld yn gweithio yno.

Corlan

Daeth y rhaglen o hyd i amgylchiadau budr, yn cynnwys yn rhan o'r ganolfan oedd yn gwarchod lles cathod. Yno fe welwyd gwastraff cathod yn gorlenwi padelli gwastraff, a dolur rhydd yr anifeiliaid ar y llawr.

Mewn un achos, ni chafodd corlan ei golchi am dri diwrnod. Mae'r rhaglen hefyd yn dangos enghreifftiau o orlenwi anifeiliaid mewn corlannau, diffyg rheoli heintiau, ac anifeiliaid o bryd i'w gilydd yn methu derbyn digon o ddŵr.

Dywedodd un arbenigwr ar les anifeiliaid fod angen cwestiynu pam fod y lloches yn parhau ar agor.

Dywedodd Claire Lawson, dirprwy gyfarwyddwr yr RSPCA yng Nghymru wrth y rhaglen fod llochesau yn gwneud gwaith da, ond rhybuddiodd fod lleiafrif yn methu a chyrraedd y safonau disgwyliedig:

"Mae'r nifer o lochesau yr ydym yn mynd iddyn nhw yn weddol reolaidd yn awgrymu fod y broblem yn un gymharol ddofn."

Image caption Claire Lawson, dirprwy gyfarwyddwr yr RSPCA yng Nghymru

Cyfraith

Er bod Cyfraith Lles Anifeiliaid yn rheoleiddio sefydliadau fel bridwyr cŵn, cytiau cadw cŵn dros dro a syrcas, nid yw'r gyfraith honno'n rheoleiddio llochesau anifeiliaid.

Mewn datganiad, dywedodd Llywodraeth Cymru, sydd gyda'r grym i gyflwyno deddfwriaeth eilaidd i sicrhau fod y gyfraith yn rheoleiddio llochesau, eu bod yn cydweithio gydag elusennau i ddatblygu cod gwirfoddol i lochesau.

Ond dywed yr RSPCA a'r Aelod Cynulliad Llafur Huw Irranca-Davies nad yw hyn yn ddigon.

Dywedodd Mr Irranca-Davies wrth y rhaglen: "Pryder yr RSPCA ac eraill sy'n gweithio yn y maes yw mai'r rhai da fydd yn dilyn y drefn wirfoddol, ond fydd y rhai sy'n methu ddim yn gwneud hynny. Dyna pam mae angen deddfwriaeth yn sail i hyn."

"Dyma'r hyn yr ydym yn ei ddweud wrth Lywodraeth Cymru nawr: eich penderfyniad chi yw hyn: gwnewch yr hyn sydd angen ei wneud."

Image caption Huw Irranca-Davies AC

Elusen

Mae Capricorn Animal Rescue yn elusen gofrestredig sy'n cadw tua 350 o anifeiliaid ar ddau safle ger yr Wyddgrug. Yn 2015, fe wnaeth yr elusen dderbyn £250,000 mewn rhoddion ac o'i siopau.

Cafodd y lloches ei sefydlu gan Sheila Stewart - sydd hefyd yn ei rheoli.

Gwrthododd gael ei chyfweld gan raglen Week In Week Out, ond mewn datganiad dywedodd fod y corlannau cathod yn cael eu golchi fwy nag unwaith y dydd a bod yr anifeiliaid yn derbyn gofal.

Ychwanegodd fod honiadau di-sail am ormod o anifeiliaid mewn corlannau wedi eu gwneud dros gyfnod o 18 mis i'r RSPCA, ond doedd dim camau wedi eu cymryd yn erbyn y lloches.

Dywedodd yr RSPCA ei fod wedi bod yn ymwybodol o Capricorn Animal Rescue am "nifer o flynyddoedd" ac mae wedi bod yn gweithio i wella lles yr anifeiliaid dan eu gofal. Ychwanegodd nad oedd modd gwneud unrhyw sylw pellach am resymau cyfreithiol.