Cymryd 'cam mawr i'r tywyllwch' noson Brexit

Papurau

Chwe mis ers i bobl Prydain bleidleisio o blaid gadael yr UE, y sylwebydd gwleidyddol Tweli Griffiths sydd yn cofio drama'r noson honno ac yn gofyn be' nesa'.

Tawel hyderus. Dyna dwi'n credu, oedd naws yr awyrgylch wrth i'r gorsafoedd pleidleisio gau. Hyderus o bleidlais 'ie' wrth gwrs, a nifer o'm ffrindiau wedi mynd i'w gwlâu'n weddol gynnar gan ddisgwyl dihuno'n rhan o Ewrop o hyd.

Wedi cyfraniad i raglen deledu'r noson tua hanner nos, mi ges innau fy nhemtio i fynd am gwsg yn rhyw gornel tawel o'r BBC tan i raglen radio Dylan gychwyn am chwech y bore.

Teg yw dweud nad oedd unrhyw un yn barod am y tro chwyldroadol ar fyd yn oriau mân y bore.

Do, mi oedd yr arolygon barn wedi dangos pa mor agos oedd y ras. Ond ar y funud ola, fase mwyafrif y pleidleiswyr ddim yn cymryd y 'cam mawr i'r tywyllwch' do's bosib?

Ond mi wnaethon nhw.

A mwy fyth o sioc oedd canfod y gefnogaeth fwyaf i Brexit yn yr ardaloedd Llafur traddodiadol - gan gynnwys cadarnleoedd Llafur yng Nghymru!

Image caption Nigel Farage yn dathlu wedi'r canlyniad

Doedd dim modd ffurfio rhestr gyflawn o'r holl gwestiynau yr oedd Brexit yn eu codi, heb sôn am geisio'u hateb nhw.

Ond ymysg y rhai ddoth i'r meddwl oedd dyfodol grantiau Ewropeaidd i Gymru, ac yn arbennig y cymorth amaethyddol - tua hanner incwm ein ffermwyr ni.

Fase llywodraeth Prydain yn ein digolledu ni?

A pam fod gymaint o wrthwynebiad i'r Undeb Ewropeaidd yn yr union ardaloedd oedd wedi derbyn yr arian mwya'?

Y tro hwn - yn wahanol i Etholiadau San Steffan a'r Cynulliad efalle, roedd 'na dipyn o gytundeb wrth ddadansoddi.

Pobl wedi defnyddio Ewrop i roi cic i'r sefydliad - a'r teimlad hwnnw eisoes yn amlygu ei hun hefyd mewn rhannau eraill o Ewrop, ac yn America.

Gwrthryfel yn erbyn 'y sefydliad'. Y teimlad fod neb yn gwrando ar bryderon pobl gyffredin am fewnfudo.

Ymgyrch mor negyddol - bygythiol, hyd yn oed ar adegau - dros aros i mewn.

Mantais y Brexitïwyr oedd y gallu i gyflwyno negeseuon syml ac effeithiol fel 'Take Control' - hyd yn oed os oedd 'na elfennau o gelwydd yn y negeseuon hynny. A'r celwydd mwya, fel y gwyddom nawr, oedd yr addewid o £350 miliwn yr wythnos yn ychwanegol i gyllid y Gwasanaeth Iechyd Gwladol.

Ond wrth iddi ddechrau dyddio ar y bore Gwener, roedd 'na lawer mwy 'na Brexit i'w drafod, sef dyfodol David Cameron fel Prif Weinidog.

Hawdd oedd rhagweld ei ymddiswyddiad erbyn amser brecwast, a'r tebygrwydd mai Boris Johnson fase'n symud i Rif Deg. Iawn ar y cynta, hollol anghywir ar yr ail!

O ran gwleidyddiaeth Prydain, doedd hi ddim yn bosib rhagweld y ddrama anhygoel nesa wrth i'r Toriaid ddewis prif weinidog newydd.

Ac o ran Ewrop, mae darogan Donald Tusk, Llywydd Cyngor Ewrop, yn dal i ddominyddu fy meddwl i.

Honnodd y gallai gymryd pump, os nad saith mlynedd, i gwblhau proses Brexit.

Chwe mis yn ddiweddarach, a'r broses heb gychwyn yn ffurfiol o hyd, alla'i ddim peidio meddwl eto felly, am y gymhariaeth rhwng yr Undeb Ewropeaidd, a'r lein honno yng nghân enwog yr Eagles, 'Hotel California' -

'You can check out any time you like, but you can never leave...'