Dwy flynedd i symud tanwydd ymbelydrol o atomfa Wylfa

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Mae John Williams yn arweinydd un o'r timau tynnu tanwydd

Mae disgwyl iddi gymryd dwy flynedd arall i symud yr holl danwydd ymbelydrol o atomfa Wylfa ar Ynys Môn, yn ôl rheolwyr.

Yn y flwyddyn ers i gynhyrchu trydan ddod i ben, mae 15% o'r tanwydd wedi gadael y safle ar arfordir gogleddol yr ynys.

Bellach mae cyfanswm o 25% o'r tanwydd wedi gadael y safle, ond mae gwaith mawr yn parhau i'w wneud yno.

Mae'n golygu bod 74,389 o elfennau tanwydd ar y safle sydd dal angen eu prosesu.

Bron yn ddyddiol mae lorïau'n cludo fflasgiau enfawr o ddeunydd ymbelydrol i waith ail-brosesu Sellafield yn Cumbria, a bydd angen bron i 500 yn fwy o deithiau cyn i'r gwaith gael ei gwblhau.

Image caption Daeth y gwaith o gynhyrchu trydan yn Wylfa i ben flwyddyn yn ôl
Image caption Mae'r gwaith o symud tanwydd yn mynd fel y disgwyl hyd yma, yn ôl Stuart Law

Hyd yma, mae'r gwaith yn mynd yn ôl y disgwyl yn ôl rheolwr Wylfa, Stuart Law: "Dydi symud y tanwydd ddim mor gymhleth yma ag ydi o mewn rhai safleoedd niwclear eraill.

"Rhan o'r rheswm ydi fod y tanwydd yma'n cael ei gadw mewn amodau sych."

Prif gyflogwr yr ynys

Wedi cwblhau'r gwaith yma, bydd y cyfnod dadgomisiynu yn dechrau, fydd yn cynnwys dymchwel rhannau o'r safle, symud rhywfaint o wastraff niwclear, a thynnu asbestos o nifer o'r adeiladau.

Erbyn 2026 bydd y safle'n cael ei adael, mewn cyflwr sy'n cael ei alw'n "gynnal a chadw".

Wylfa oedd yr adweithydd Magnox olaf yn y byd pan ddaeth y cynhyrchu trydan i ben yno ar Ragfyr 30, 2015, a hynny ar ôl 45 mlynedd.

Yr atomfa yw prif gyflogwr Môn o hyd, gyda 344 o bobl yn gweithio yno.

Ond mae dros 200 o swyddi eisoes wedi diflannu o'r safle, a bydd nifer y gweithwyr yno yn gostwng yn raddol dros y ddegawd nesaf.

Image caption Mae 344 o bobl yn gweithio yn yr atomfa erbyn hyn

Mae'r flwyddyn ddiwethaf wedi bod yn amser o newid mawr i'r staff, fel mae Gareth Jackson, sy'n dechnegydd yn Wylfa ers 13 mlynedd, yn cydnabod.

"Mae 'na dipyn o newid wedi bod yn yr awyrgylch," meddai.

"Da chi'n colli'r gwres, colli'r ogla, colli'r sŵn. Mae rhai cymeriadau wedi gadael.

"Weithia' 'da chi'n chwilio am rai hen gymeriadau ac mae nhw wedi mynd."

Fel nifer o'r gweithwyr iau, mae o'n gobeithio cael swydd yn atomfa Wylfa Newydd, os bydd y cynllun yna yn mynd yn ei flaen.

Mae cwmni Hitachi'n gobeithio y bydd yr atomfa newydd yn cynhyrchu trydan erbyn tua 2025.