Mewn cariad efo perygl

Ellis Grover Image copyright Kristian Buus

Am y tro cyntaf yn unrhyw le yn y byd, cafodd parkour - y gamp o fynd o un lle i'r llall drwy neidio, dringo a rhedeg - ei wneud yn chwaraeon swyddogol yng ngwledydd Prydain ganol mis Ionawr 2017.

Un sy'n croesawu'r cam "cynhyrfus" yma ydy'r perfformiwr syrcas o Gaerfyrddin, Ellis Grover, sydd wedi teithio'r byd yn cerdded gwifrau uchel, dringo adeiladau tal a gwneud stynts fyddai'n llawer rhy frawychus i'r rhan fwyaf ohonom.

Daeth o hyd i'w gartref ysbrydol yn y syrcas pan oedd yn 16 ac mae nawr yn aelod o gwmni syrcas Pirates of the Carabina.

Ond darganfod parkour gyda'i ffrindiau ysgol ym mharciau a strydoedd Caerfyrddin oedd y dechreuad wnaeth "newid ei fywyd", meddai:


Beth ydy parkour?

Mae parkour yn lot o bethau. Beth mae pobl yn ei weld mewn fideos ydy pobl yn rhedeg, neidio, dringo ar waliau, rheilliau, toeau a gwrychoedd. Dyna ydy o yn y bôn. Ond pan edrychwch chi ychydig yn fanylach fe wnewch chi ddarganfod mwy.

Mae parkour yn ddisgyblaeth sy'n ein dysgu i fod yn fodau dynol gwell, mwy effeithlon.

Ddechreuais i wneud parkour pan oeddwn i tua 12 neu 13. Fe wnaeth fy nhad recordio rhaglen ddogfen ar Sianel 4 o'r enw Jump London ac roedd 'na ail raglen o'r enw Jump Britain.

Fe ddysgais fy naid gyntaf oddi ar fraich y soffa ac i ffwrdd â fi!

Nid fi ydi'r unig un ddechreuodd fel hyn. Y rhaglenni dogfen yna oedd y sbardun i dwf enfawr parkour ym Mhrydain a'r byd.

Ond yng Nghaerfyrddin oeddwn i, yn ymarfer gyda chriw o ffrindiau. Mae 'na lefydd gwirioneddol hyfryd i hyfforddi yno, a dwi'n dal i gredu eu bod nhw'n rhai o'r llefydd gorau dwi wedi eu gweld dros y byd. Mae'r waliau a'r rheiliau yma'n berffaith i ddechreuwyr.

Image copyright Ellis Grover
Image caption Un o hoff driciau Ellis ydy cydbwyso ar gadair ar ymyl adeilad neu wal uchel

Yn syml, symudiad yw parkour ac mae mor hen ag amser dyn ar y ddaear. Ond mewn cymdeithas heddiw mae pobl yn tueddu i symud llai o lawer a dyna pam ei bod yn dipyn o syrpreis gweld rhywun yn neidio dros lwybr yn hytrach na cherdded ar ei hyd.

Athroniaeth parkour

Mae pawb dwi wedi ei gyfarfod sy'n gwneud parkour wedi dweud wrtha' i sut mae wedi newid eu bywyd, gan gynnwys fi.

Pam hynny? Mae'n dod â rhai o'r elfennau craidd sy'n gwneud pobl yn hapus a llwyddiannus yn fyw. Ffocws, ofn, gwthio tuag at eich nod, symbyliad a chyflawniad, i enwi dim ond rhai.

Dyna pam ei bod hi mor gynhyrfus ei fod nawr yn chwaraeon swyddogol ac y gall gael ei ddysgu mewn ysgolion.

Fe allwn dorri un naid i lawr i'r elfennau yma:

  • Cyfyngiadau - rydych chi'n gwybod beth yw eich ffiniau ond rydych chi eisiau eu hymestyn.
  • Ofn - rydych chi'n ofni'r naid ond yn dod dros hynny.
  • Ffocws - rydych chi yn y foment, yn canolbwyntio ar wneud y naid yn ddiogel.
  • Nod - mae gennych chi dric rydych chi eisiau ei wneud oddi ar y wal rydych chi'n glanio arni, ond rhaid ichi berffeithio'r glaniad yn gyntaf.
  • Symbyliad - rydych chi eisiau gwella eich hun, eisiau cyflawni'r naid.
  • A chyflawniad - mae meistroli'r naid yn gwneud i chi wenu.

Dwi'n gweld hyn fel llwybr uniongyrchol tuag at hapusrwydd, felly gyda phob cyflawniad newydd rydych chi'n mynd yn hapusach.

Os ydych chi'n meistroli hyn ym mhob elfen o'ch bywyd, mi fyddwch chi'n hapus. Dyna ydi athroniaeth parkour.

Image copyright Ellis Grover
Image caption Yn 2014 fe gerddodd Ellis ar wifren 130 metr o hyd dros hen geudwll chwarel 150 metr o ddyfnder yn Ninorwig ger Llanberis

Goresgyn perygl

Mae 'na bobl yn sôn am y perygl ond mae perygl ym mhob man. Un eiliad o beidio talu sylw gan lori ar y ffordd a gallai ladd pum person.

Rhaid inni fethu i fod yn llwyddiannus. Mae parkour yn eich dysgu chi nid yn unig i neidio, ond sut i syrthio.

Dwi ddim yn cael fy nhynnu at y perygl, ond at oresgyn y perygl.

Nawr, mae damweiniau yn digwydd, wrth gwrs. Ond mae damweiniau'n digwydd ym mhob man, ym mhob swydd a phob gweithgaredd.

Dwi erioed wedi anafu fy hun yn ddrwg - ychydig o gleisiau yma ac acw, ychydig o waed.

Y gyfrinach ydy'r meddwl. Mae cerdded y wifren yn gofyn am 80% o'r meddwl ac 20% o'r corff. Fe allwch chi ddysgu'r ochr gorfforol, cerdded mewn llinell syth i bob pwrpas, mewn diwrnod ond mae'n cymryd llawer hirach i'w feistroli.

'Syrthio mewn cariad'

Image copyright Ellis Grover
Image caption Mae Ellis wedi perfformio gyda syrcas NoFit State a Pirates of the Carabina dros y byd

Wrth imi wneud parkour, fe syrthiais mewn cariad gyda balans ac uchder. Felly pan ymunais â'r syrcas, daeth y gwifrau uchel yn naturiol i mewn i mywyd.

I fod yn gyfforddus efo uchder rhaid ichi droi eich ofn yn ffocws a chael y llaw uchaf arno. Mae hyn yn cymryd amser, ymarfer a mynd i gyflwr meddwl myfyriol, bron.

Os ydych chi'n defnyddio'r un meddylfryd yn eich bywyd bob dydd, mae'n eich rhoi mewn cyflwr meddwl tawel iawn, meddylfryd o ganolbwyntio.

Rhaid ichi feistroli'r gallu i ddiffodd y meddwl. Dyna mae pob athro ysbrydol yn dweud wrthych chi i anelu ato. Pan dwi ar y wifren, dwi'n teimlo tangnefedd llwyr (law yn llaw ag ychydig o densiwn).

Mae pobl yn treulio blynyddoedd yn myfyrio i gyflawni hyn. Ar wifren uchel, does gennych chi ddim dewis.

Image copyright Tom Pursey2013
Image caption Dywed Ellis ei fod yn mynd i gyflwr myfyriol, tawel, wrth ganolbwyntio ar y dasg o gerdded y wifren uchel

Fy nghyngor i unrhyw un sydd eisiau gwneud be' dwi'n ei wneud ydy teithio, heb anghofio gwneud yn siŵr eich bod yn saff.

Defnyddiwch y rhyngrwyd i gysylltu efo'ch arwyr neu bobol eraill sy'n gwneud be rydych chi'n hoffi ei wneud. Hyfforddwch gyda nhw, ffurfiwch gymuned.

Heb amheuaeth mae pob un person dwi wedi ei gyfarfod mewn parkour a'r syrcas wedi bod yn garedig, gofalgar a chymwynasga, dim ots pwy ydych chi.

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.