Comisiynydd Pobl Hŷn yn croesawu ymchwiliad i unigrwydd

Unigrwydd Image copyright Thinkstock

Mae Comisiynydd Pobl Hŷn Cymru wedi croesawu ymchwiliad sydd wedi ei gyhoeddi gan un o bwyllgorau'r Cynulliad Cenedlaethol i unigrwydd ac unigedd yng Nghymru.

Bydd yr ymchwiliad yn ystyried effaith unigrwydd ac unigedd, yn enwedig ar bobl hŷn, a'r hyn y gellir ei wneud i fynd i'r afael â'r broblem.

Nod y Pwyllgor Iechyd, Gofal Cymdeithasol a Chwaraeon yw archwilio maint y broblem, y rhesymau drosti, ac ystyried yr hyn y mae awdurdodau lleol, cymunedau, cyrff gwirfoddol a Llywodraeth Cymru yn ei wneud i fynd i'r afael â'r broblem.

Bydd hefyd yn ystyried i ba raddau y gall mentrau, sydd wedi eu sefydlu i fynd i'r afael ag unigrwydd ac unigedd ymhlith grwpiau eraill, helpu pobl hŷn.

Image caption Yn ôl y Comisiynydd Pobl Hŷn, Sarah Rochira, mae unigrwydd ymhlith pobl hŷn ar gynnydd ac mae'n hanfodol mynd i'r afael â'r broblem.

Dywedodd y Comisiynydd, Sarah Rochira wrth Cymru Fyw: "Mae unigrwydd yn effeithio ar filoedd o bobl hyn ar draws Cymru ac mae'n effeithio'n ddirfawr ar eu hiechyd a'u lles, sy'n gyfwerth ag ysmygu 15 sigarét y dydd.

"Fel Comisiynydd, rwy' wedi bod yn glir fod unigrwydd yn broblem iechyd cyhoeddus sylweddol sydd ar gynnydd, ac mae'n hanfodol gweithredu i fynd i'r afael ag e'.

"Rwyf felly'n edrych ymlaen i weithio gyda'r Pwyllgor drwy gydol yr ymchwiliad er mwyn sicrhau fod y gydnabyddiaeth gynyddol o'r effaith y mae unigrwydd yn ei gael yn arwain at newid gwirioneddol i bobl hyn."

75,000 yn teimlo'n unig

Mae ymchwil gan Age Cymru yn awgrymu bod 75,000 o bobl hŷn yng Nghymru yn teimlo'n unig, a bod bron hanner y rhai a gafodd eu holi yn dweud mai eu set deledu neu eu hanifail anwes oedd eu prif gwmni.

Bydd y Pwyllgor yn ystyried sut y mae gwasanaethau cyhoeddus yn effeithio ar fywydau'r rhai sy'n teimlo'n unig, gan gynnwys y gwasanaethau tai, y seilwaith trafnidiaeth a chyfleusterau cymunedol.

Bydd hefyd yn ystyried effaith bosibl y rhyngrwyd, o ran helpu pobl i deimlo'n well neu'n waeth.

Image caption Yn ôl Dai Lloyd AC, Cadeirydd y Pwyllgor Iechyd a Gofal Cymdeithasol, gall unigrwydd ac unigedd effeithio ar unrhyw un

"Un o'r pwyntiau y byddwn yn ei archwilio yn ystod yr ymchwiliad hwn yw'r syniad nad yw unigrwydd ac unigedd yn golygu'r un peth," meddai Dai Lloyd AC, Cadeirydd y Pwyllgor Iechyd a Gofal Cymdeithasol.

"Gall rhywun deimlo unigedd mewn cymuned wledig, ac unigrwydd mewn ystafell orlawn, ac i'r gwrthwyneb.

"Gall hefyd effeithio ar unrhyw un; pobl gyflogedig neu sydd wedi ymddeol, pobl sy'n byw mewn tref, dinas neu yng nghefn gwlad.

Effaith corfforol a meddyliol

"Mae tystiolaeth yn dangos y gall unigrwydd ac unigedd gael effaith sylweddol ar iechyd corfforol a meddyliol.

"Drwy atal unigrwydd ac unigedd, felly, mae'n bosibl y gellid lleihau'r galw am wasanaethau iechyd a gwasanaethau cymdeithasol.

"Os yw unigrwydd neu unigedd yn effeithio arnoch chi neu rywun rydych yn ei adnabod, yn awr neu yn y gorffennol, neu os ydych yn ymwneud â gwaith i geisio gwella'r sefyllfa, yna hoffem glywed am eich profiadau ac am y syniadau rydych chi'n credu a allai helpu."