"Gwahanol i strydoedd Y Rhyl"

plismon Image copyright Gethin Morgan

Roedd Gethin Morgan wedi cael llond bol ar redeg ar ôl drwgweithredwyr ar hyd strydoedd Y Rhyl.

Penderfynodd y plismon o Fethel a'i deulu bod angen newid eu ffordd o fyw... ac am newid!

Ers Dolig 2015 mae Gethin wedi bod ar y bît yn un o ynysoedd pellennig De'r Iwerydd. Mae Ynys Ascension rhyw hanner ffordd rhwng arfordir Brasil ac Angola yng ngorllewin Affrica.

Bu Gethin yn sôn wrth Cymru Fyw am gadw cyfraith a threfn ar yr ynys sydd â phoblogaeth o 800 o bobl:


Mi ro'n i wedi bod efo Heddlu'r Gogledd am tua 5 mlynedd, ym Mangor i ddechra' ac wedyn yn Y Rhyl. Ond ro'n i wedi dechra' diflasu ar redeg ar ôl pobl ddrwg a dod wyneb yn wyneb efo pobl efo cyllyll.

Roedd fy ngwraig yn awyddus i symud. Mi fuon ni yn ymchwilio i'r posibilrwydd o godi pac i Awstralia. Ond wrth edrych ar wefan Police Oracle sy'n hysbysebu swyddi mi welson ni bod nhw'n recriwtio yn llefydd fel y British Virgin Islands ac Ynysoedd Cayman a daeth y swydd yma i fyny yn Ynys Ascension.

Do'n i rioed wedi clywed sôn am yr ynys a doedd 'na fawr ddim gwybodaeth i'w gael ar y rhyngrwyd, ond mi welis i ar Google Images bod o'n edrych yn lle go braf, felly mi es i amdani.

Doedd 'na ddim cyfle i gael golwg ar yr ynys cyn i ni symud. Y tro cynta' i ni weld ein cartre' newydd oedd pan oedd yr awyren yn glanio. Y cwbwl oeddan ni yn gallu ei weld oedd y graig goch folcanig.

Mae 'na dŷ efo'r swydd ac ro'n i'n gw'bod ein bod ni wedi gwneud y penderfyniad iawn pan roeddem ni yn gallu gweld y môr oddi yno. Roedd fy mab wyth oed wedi ecseitio'n lân!

Image copyright Gethin Morgan

Ar y bît

Pedwar plismon sydd ar yr ynys gan gynnwys Arolygydd, Sarjiant a dau ohonom ni sy'n gwnstabliaid. Mae cadw trefn wedi bod yn dasg gymharol hawdd hyd yma. Does 'na ddim llawer o dor-cyfraith gan bod y rhan fwyaf o bobl sydd yn byw yma ar gytundebau tua dwy flynedd o hyd.

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Sgwrs efo Gethin Wyn Morgan o Fethel, sy'n blismon ar Ynys Ascension.

Petaen nhw'n torri'r gyfraith yna mi fuasen nhw o bosib yn colli eu swydd ac yn cael eu hel o'r ynys. Dim ond dau o bobl dwi wedi ei arestio hyd yma. Tipyn gwahanol i strydoedd Y Rhyl!

Mae ein diwrnod gwaith yn cynnwys helpu'r awdurdodau mewnfudo yn y maes awyr. Rhaid gwneud yn siŵr bod y gwaith papur yn ei le gan y bobl a'r cwmnïau sy'n ymweld â'r ynys. Rydym ni hefyd yn galw i mewn i'r ysbyty i sicrhau bod popeth yn iawn yno.

Mae gwersyll llu awyr America ar yr ynys hefyd o fewn ein gorchwylion ni. Mae 'na hen ganolfan NASA yn uchel ar y mynydd sydd wedi ei fandaleiddio mwy nac unwaith felly mae angen gwneud yn siŵr nad oes 'na ragor o ddifrod.

Byddwn ni hefyd yn cynnal gweithdai yn yr ysgol. Mae 'na tua 100 o ddisgyblion yno rhwng 5-16 sy'n dilyn cwriciwlwm tebyg iawn i'r hyn oedd y mab yn ei ddilyn yng Nghymru. Rydym ni yn eu dysgu am beryglon alcohol ac yn rhoi gwersi diogelwch beics iddyn nhw.

Cymuned glós

Pan dwi ddim yn gweithio mae yma nifer o lwybrau cerdded. Dwi'n gobeithio gorffen y Letterbox Walks tra dwi yma. Mae 'na 50 o flychau post ar hyd a lled yr ynys a rydach chi'n medru casglu stamp bob tro rydych chi'n cyrraedd un newydd. Dwi'n awyddus i gwblhau'r llyfr.

Dwi a'r mab wrth ein boddau yn pysgota a dwi'n gobeithio dechra' cwrs snorclo leni. Cyn Dolig mi 'naeth 'na sinema agor yma felly dwi wedi bod yn helpu yn fanno hefyd.

Image copyright Gethin Morgan
Image caption Mae 'na fwy o bysgod na throseddwyr i'w dal ar Ynys Ascension

Dim ond 800 o bobl sy'n byw 'ma felly mae o fel byw mewn pentre' nôl yng Nghymru lle mae pawb yn 'nabod ei gilydd. Mae 'na gymuned glós iawn yma.

Mae fy nghytundeb i'n dod i ben ddiwedd y flwyddyn, ond ein gobaith ni fel teulu ydy y gallwn ni aros yma tan y bydd y mab wedi sefyll ei arholiadau TGAU yn yr ysgol. Cafodd fy merch ei geni yma chwe mis yn ôl felly yn barod mae ganddom ni berthynas agos iawn gyda Ascension.

'Da ni wedi bod nôl yng Nghymru dros y Dolig ond mae'r mab wedi bod yn crio i fynd yn ôl 'adre'.